Tuần san Vui Sống

VUI SỐNG VÀ  NHÀ BÁO BÌNH-NGUYÊN LỘC - Vinh Lan


Vui Sống không phải là một tuần san giống như mọi tuần san khác, tuy rằng nó đã có hình thức giống như mọi tuần san khác.  Sự không giống này có một lý do rất đơn giản: người sáng lập, quản nhiệm, chủ biên, chủ bút và văn sĩ trụ cốt của Vui Sống chỉ là một người, là một  người duy nhất có toàn quyền quyết định từ chuyện lớn của tuần san như đường lối, chủ trương, mục đích đến chuyện nhỏ bên lề rải rác như  thư tín, quảng cáo, phát tiền nhuận bút....  Nguời duy nhất đó, vừa  làm văn vừa làm báo trong chủ quyền của riêng mình, hoàn toàn tự do và độc lập với mọi thế lực tiền bạc và chính trị, là Bình-nguyên Lộc.  Vui Sống  đã thành hình bằng tâm, bằng não, bằng sự đam mê nghề nghiệp của nhà báo Bình-nguyên Lộc, nên Vui Sống phải được coi là một „tác phẩm báo“ có giá trị và tầm quan trọng như những „tác phẩm văn“ của nhà văn Bình-nguyên Lộc vậy.

Vui Sống có hầu hết các mục của một tập báo tuần bình thường: truyện dài, truyện ngắn, phóng sự, hồi ký, điều tra, trang phụ nữ, trang văn nghệ , v.v ... với nội dung từ vui cười hài hước , tâm tình bi đát đến những quan điểm đứng đắn nhằm vào việc bảo tồn truyền thống.  Mới thoạt nhìn thì Vui Sống thuộc „giai cấp trung lưu“, hoàn toàn không có dạng bác học, giản dị như „người dân miền Nam“ hiền hòa đôn hậu, nhưng một góc nhỏ ở trang 5 của số báo ra mắt - trang  mang đề tài „LÝ-TƯỞNG Ở ÐÂU?“-  có những dòng chữ in đậm đã tiết lộ định nghĩa của tên báo một cách bất ngờ: „....VUI SỐNG không có nghĩa là cười đùa hay buông trôi để tận hưởng cuộc đời...... VUI SỐNG là hòa mình với cuộc sống, để lấy thăng bằng hầu đủ can đảm mà làm việc......VUI SỐNG bắt nguồn nơi thanh thản của tâm hồn, mặc dầu ta bận rộn trí óc và nhọc nhằn xác thịt.“  Lý tưởng VUI SỐNG của Vui Sống lần lượt được thể hiện trong những bài xã luận về mọi khía cạnh của cuộc sống: tình cảm, tín ngưỡng, giáo dục, đạo đức gia đình, đạo đức xã hội, rồi lan rộng đến chính trị, kinh tế, khoa học.  Lý tưởng đó là tư tưởng căn bản của một chương trình, một qui hoạch xây dựng xã hội quốc gia toàn diện!  Ngay cả „lãng mạn“ cũng có lý tưởng của nó.  „Lãng mạn chỉ là một khí giới thôi.  Lãng mạn chỉ có hại khi nào nó ủy mị từ hình thức đến nội dung“  Ðó là lời khẳng định của Vui Sống, nên tâm tình của trang „Ðôi Ta“ được diễn giải là „những giọt lệ lâm ly thống thiết mà xây dựng tình yêu thắm thiết nồng nàn“.

Trọng tâm đề tài, tuy nằm tản mát từ đầu đến cuối của tập báo, đã bộc lộ rõ ràng mối quan tâm tha thiết của Bình-nguyên Lộc với một vấn đề con người trong xã hội Việt Nam, đó là thân phận phụ nữ.  Cứ đọc tựa của loạt bài từ „Kỹ nghệ làm bé“ (Người vợ bé đáng ghét thế nào? Tại sao mà đáng thương?), „Bọn buôn người“ (vẽ lên những cảnh trạng dưới thời thực dân phong kiến),  „Cành hoa trước gió“ (tâm tình của những con người đau khổ đi tìm vỗ về êm ái yên lành), „Hương trầm lệ sử“ (U tình ký sự), v.v... đến lời giới thiệu đầy hãnh diện về sự đóng góp bài vở của 20 nữ sĩ, „nữ sĩ thật sự chớ không phải văn sĩ trá hình phụ nữ như ở nhiều nơi khác“, độc giả đã có thể  nhận chân được mối cảm thông sâu sắc của nhà báo đối với những số phần hẩm hiu bị thiệt thòi của không ít phụ nữ nước ta từ hoàn cảnh phong kiến đến buổi giao thời cũ-mới trong và vừa sau chiến tranh, cũng như niềm vui vô hạn của người chủ biên khi thấy họ mạnh dạn góp mặt trên diễn đàn văn học. 

48 năm sau khi Vui Sống ra đời rồi chết và 20 năm sau khi nhà văn nhà báo Bình-nguyên Lộc đi về cõi khác, thân phận của người phụ nữ Việt ra sao?  Xã hội ta cũng vẫn còn cái kỹ nghệ có tên lạ lùng là „làm bé“, vẫn còn những mối dây tăng trưởng con đường thương mại chẳng những cung cấp người cho dục vọng trong nước mà cường thịnh hơn là bán thân làm dâu xứ ngoài, vẫn còn không biết bao nhiêu cơn giông ba bão tố làm quằn quại những cành hoa yếu đuối, nguyên nhân của muôn ngàn dòng lệ sử.... Thời gian đã trôi qua, quá khứ đã trôi qua mà tệ đoan xã hội xưa không hề thay đổi và đau thương không chịu rời bỏ những mảnh đời xấu số!   

Trên bình diện báo chí, ngày xưa Bình-nguyên Lộc còn đếm được số nữ sĩ hăng hái hoạt động văn nghệ, mong mỏi có vài nữ sĩ lập nên văn nghiệp không phải bằng lợi thế vì họ là....  „người nữ“, mà bằng tài năng, lý tưởng như nam phái song song với nét đặc thù giới tính của mình.  Ngày nay số nữ sĩ đã coi như là hằng hà, không thể đếm được nữa.  Ðiều mong mỏi của Bình-nguyên Lộc về nhà văn nữ không phải là tiêu chuẩn hay mực thước để định giá trị văn chương và tài ba, mà có lẽ đó chỉ là ước ao, hy vọng, theo quan niệm  nghệ thuật và nghệ sĩ của một người cầm bút luôn luôn mang nặng suy tư về „chân tài“ và „chân chính“.  Công việc đánh giá nữ sĩ đương đại dĩ nhiên từ lâu không còn là mối bận tâm của Bình-nguyên Lộc nữa,  mà nó mãi mãi chỉ còn là ý nghĩ của người chủ trương vui sống !

Vinh-Lan

2007

Trái cấm
VS01
Kim Vui
VS02
Huyền Nga
VS03
Tuý Phượng
Nguồn vui của mẹ... nguồn sống của con
VS04
Vui Sống 04
Tham ăn
VS05
Trang Thiên Kim
Giận dữ
VS06
Kiều Hạnh
Lười biếng
VS07
Phi Loan
Kiêu ngạo
VS08
Khánh Ngọc
Biển lận
VS09
Ngọc Anh
Ðố kỵ
VS10
Thẩm Thúy Hằng