VĂN NGHỆ

 

NHẠC TRONG THƠ

B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Vui Sống đă đăng và sẽ đăng nhiều bài thơ tự do không mang một tí nhạc nào cả.  Những bài thơ tự do ấy đăng lên v́ lời thơ đẹp, và v́ tứ thơ độc đáo.  Nhưng chúng tôi cần nói rơ quan niệm về thơ tự do của chúng tôi.

Người ta cứ tự hỏi tại làm sao mà thi nhơn của ta (và của cả thế giới), lớp trước, trước khi có thơ tự trói buộc ḿnh trong khuôn khổ hẹp.  Người ta không đáp được rồi kết luận rằng luật thơ là thứ vô ích, vô lư, phải bỏ đi.

Nếu nghiên cứu kỹ th́ sẽ thấy rằng luật thơ đă cho thơ một điệu nhạc rất cần.  Thơ cần nhạc điệu, nếu không, thơ không c̣n lư do nữa, và làm văn xuôi là đủ lắm rồi.  Sự thật nầy, chắc không ai chối cải được.

Như vậy, thơ luật và thơ tự do, cả hai đều phải có nhạc.

Người xưa không phải điên dại, khi không mà mua dây buộc ḿnh.  Họ đă khó nhọc trong mấy trăm năm mới t́m thêm được một luật thơ, chỉ v́ luật ấy đưa nhạc vào thơ.  Có thể nói một cái luật thơ là một bản nhạc sáng tác.  Lời thơ chỉ là phụ thuộc, chỉ là lời ca của bản nhạc thôi.  Và bản nhạc nầy khó sáng tác ghê hồn.  Có nhiều nhạc sĩ từ sáng đến chiều là viết xong một bản nhạc mới, nhưng phải năm, bảy thế hệ người, mới t́m ra được một luật thơ.

Bài Thơ tự do nào mà có nhạc, th́ ta có thể dựa theo nhạc ấy mà làm một bài thơ tự do khác.  Như thế bài thơ tự do kia là một bài thơ luật rồi, một luật mới t́m ra.

Như vậy, thơ tự do chỉ là một bước chập chửng của những người chán nhạc cũ, đi t́m nhạc mới thôi (tức là chán luật cũ, đi t́m luật mới).

Sự thật đó, có thể chối căi được, nếu bạn không thích lập luận như tôi.  Nhưng sự thật khi năy, thơ phải có nhạc th́ bất di bất dịch.

Thơ phải có nhạc.

Thơ tự do cũng phải có nhạc.

Thơ không có nhạc, không c̣n lư do tồn tại.

Vậy các bạn thơ chớ thấy báo đăng thơ tự do không nhạc của ḿnh mà an phận với lối văn xuôi chặt ra từng khúc đó.  Lắm khi báo đăng chỉ v́ tiếc lời thơ đẹp, tứ thơ hay mà thôi, nhưng họ vẫn mong mỏi thơ tự do có nhạc.

Thơ tự do là một thể thơ không theo luật đă có, nhưng phải theo luật mới tạo ra, v́ nó cần có nhạc mà nhạc điệu là một sự điều ḥa.  Sự điều ḥa là luật.

 

B́nh-nguyên Lộc

VUI SỐNG số 06

Tuần lễ từ 14 – 20.10.1959

 

 

           

© Binhnguyenloc.com