NHÀ VĂN TÂM T̀NH VỚI NHÀ VĂN

                        

  Tôi thèm làm báo

TRỌNG-NGUYÊN

 

Đây không phải là một bức thơ riêng tư, mặc dầu bài viết dưới h́nh thức thơ gởi cho một người trong ṭa soạn.Trọng-Nguyên muốn nói đến niềm đau của những người viết theo chỉ định của chủ nhơn, mà nói bằng h́nh thức thơ tâm t́nh.  Chỉ có thế thôi.

 L.T.S.

 

 Anh B́nh-nguyên Lộc,

 

Tôi viết lá thư nầy cho anh không phải là để thăm anh đâu.  Tôi cũng chẳng báo cho anh một tin mừng hay tin buồn ǵ cả.  V́ sao, anh biết không?  V́ tôi với anh nào có xa lạ ǵ.  Tôi biết nhà anh rất rơ cũng như anh đă biết nhà tôi.  Nếu muốn đi thăm anh, tôi cứ xách chiếc xe vespa cũ mèm của tôi, hay nói cho rơ hơn, chiếc xe của Nat King Cole (v́ nó thuộc đời NAT) mà ṃ đến nhà anh th́ có mấy chốc đă tới.  Bấy giờ mặc sức tôi thăm, tôi viếng hay tôi kéo anh ra ngoài Kim Sơn nhậu lai rai cũng được, việc ǵ lại phải viết thư cho mất th́ giờ.  C̣n báo tin cho anh ư ?  Lại càng dễ hơn nữa !  Tôi cứ giở ống điện thoại lên, quay khẽ mấy số là nói chuyện với anh được rồi, cần ǵ viết lách cho hao tốn giấy mực.  Nhưng, như tôi vừa nói, tôi không thăm anh cũng chẳng báo cho anh một cái tin nào cả.  Mục đích chánh của tôi khi viết lá thư nầy là muốn nói với anh một câu chuyện, một câu chuyện mà tôi nhận thấy không thể nào nói ra bằng lời trước mặt anh được.

Vậy, câu chuyện đó như thế nào ?  Tôi đố anh biết.

Điều mà tôi có thể đoán trước chắc chắn anh ngạc nhiên lắm.  Dễ chừng, khi nhận được lá thư nầy, anh không khỏi bảo thầm trong bụng :  “Chà, cái thằng ấy lẩm cẩm mà nhiều chuyện thật.  Nó làm như hồi nào đến giờ nó với ḿnh chưa quen biết nhau vậy !”

Anh Lộc, nếu anh nghĩ như thế, tôi cũng xin chịu là nhiều chuyện chứ không chối căi.  Nhưng mà, hẳn anh cũng hiểu, ở đời có những lúc người ta đâm ra thích nhiều chuyện lắm !  Nhất là những lúc người ta khoái chí một việc ǵ hoặc ngược hẳn lại.

Sở dĩ hôm nay tôi « nhiều chuyện » với anh là v́ tôi có một tâm sự kỳ lạ lắm.  Cái tâm sự đó nó đă được gói kín trong cơi vô cùng thăm thẳm của ḷng tôi.  Có lúc nó lim dim ngủ, nhưng cũng có lúc nó vùng dậy một cách xẳng xớm, mănh liệt, giống nhu ḿnh hồi c̣n nhỏ vào lớp ngủ gật, bị thầy giáo cú cho một cái cốc mà giật nẩy người, tá hỏa tam tinh.

Mấy hôm nay, cái tâm sự của tôi không « ngủ » nữa, mà nó chờn vờn tỉnh dậy mà gào lên kinh khủng lắm.  Anh cứ kiên nhẫn một tí, rồi anh sẽ hiểu tâm sự của tôi như thế nào.

Anh Lộc, hôm trước khi tờ Vui Sống ra mắt bạn đọc, t́nh cờ tôi gặp một bạn văn ở Kim Sơn.  Cái anh chàng to con, nói chuyện luôn mồm và có chiếc xe con cóc ấy bảo với tôi như thế nầy :

-  Ê, Trọng Nguyên, moa cho toa hay tin: anh B́nh-nguyên Lộc sắp ra một tờ báo đấy.

Tôi liền hỏi :

-  Báo hằng tuần hay báo hằng ngày ?

-  Hằng tuần, tựa là Vui Sống.  Ảnh có nhờ moa cho toa hay để toa liệu giúp ảnh mỗi tuần một truyện ngắn.

Tôi lại hỏi :

-  Anh nên cho biết rơ điều nầy mới được….

-  Ǵ ?

-  Chính anh B́nh-nguyên Lộc xuất tiền ra làm hay người khác nhờ ảnh chủ trương biên tập ?

-  Ảnh xuất tiền đấy chứ !  Bởi thế mấy hôm nay ảnh say sưa với tờ báo ấy lắm.  Thế nào, toa viết cho ảnh được chứ ?  Có một điều là chắc ảnh không đủ sức trả tiền nhuận bút cho toa bằng các báo khác đâu.  Dầu sao ảnh cũng nghèo, mà toa th́ chắc quí t́nh bạn hơn…

Anh Lộc,

Thú thật với anh, từ khi nghe anh bạn báo cho biết cái tin ấy, tôi nửa vui nửa buồn, mà có lẽ buồn nhiều hơn vui.

Tôi vui, không phải v́ có thêm một chỗ viết lách để kiếm chút ít tiền nữa, mà chính là vui v́ được thấy một nhà văn, hay nói đúng hơn, một kẻ viết mướn như tôi, bây giờ lại chiếm được cái địa vị một chủ báo, nghĩa là được hoàn toàn làm chủ lấy ḿnh, không c̣n sợ ai nặn tṛn, bóp méo nữa.

Nhưng tôi lại buồn !

V́ sao anh biết không ?

V́, anh Lộc, tôi ghen với anh đấy !  Phải, tôi ghen với anh.  Tôi dám nói thẳng như thế, bởi tôi tin rằng anh hiểu tôi, anh thông cảm tôi, anh thương tôi và  … anh không bao giờ cười tôi.

Sau khi anh bạn đi rồi, tôi ngồi chống tay nâng càm, nh́n ly rượu c̣n sùi bọt trắng và h́nh dung gương mặt của anh lúc anh sung sướng cầm trên tay giấy phép xuất bản tờ Vui Sống.

Tôi biết rằng anh thú lắm, anh hả hê và măn nguyện lắm.  Anh có giấy phép và có cả tiền.  Hai điều kiện đó giúp anh tiến bước và thành công.  Sống trong nghề, chúng ta c̣n lạ ǵ cái giây phút thích thú đó !  Một nhà văn dù có tài, có hằng triệu độc giả mến chuộng cũng chưa chắc đă hoàn toàn sung sướng và hài ḷng đâu.  Măn nguyện sao được, sung sướng sao được khi mà ḿnh vẫn c̣n là kẻ viết mướn, c̣n làm thuê cho thiên hạ.

Hẳn anh cũng dư biết cái kiếp viết mướn như thế nào rồi chứ.  Mặc dầu chủ nhân thương ḿnh, quí mến ḿnh thật đấy, song khổ nổi ḿnh vẫn không được hoàn toàn tự do làm những việc ǵ tùy với cái ư thích của ḿnh.  Lúc nào ḿnh cũng thấy bị g̣ bó, bị liệt vào một khuôn khổ, khiến ḿnh bực bội làm sao ấy.

Một khi đă có tiền trong tay và được làm một tờ báo theo sở thích, theo đường lối chủ trương của anh th́ chắc chắn là anh say sưa, thích thú lắm.

Tôi tưởng tượng đến những lúc anh chạy t́m một nhà in, thương lượng với họ và kư giao kèo, rồi chạy mua giấy, kêu gọi văn nhân thi sĩ về cộng tác vân vân và vân vân….

Những công việc đó mệt nhọc lắm, nhưng tôi chắc rằng anh chẳng hề biết mệt, bởi cái ư nghĩ “ḿnh sẽ làm chủ, tờ báo đó là của ḿnh” là một liều thuốc bổ, làm cho anh quên đi tất cả những sự mệt nhọc vất vả.

Rồi tôi lại tưởng tượng anh đến nhà in bắt tay vào việc, khởi đầu là lo tŕnh bày trước nhất cái b́a cho mới lạ, hấp dẫn, tuyệt đẹp, hay nói cho hợp hơn, h́nh b́a là cả một cuộc cách mạng về nội dung như anh đă quảng cáo.  Sau đó, anh chọn bài vở, mise en page, cho vẽ tranh, chọn corps chữ, bao nhiêu là việc mà tôi tin rằng anh rất say sưa làm, không bao giờ biết chán như mọi kẻ làm công, bởi tờ báo đó của anh, bởi anh làm những việc đó cho anh.

Anh Lộc, càng nghĩ tôi càng ghen với anh không thể tưởng tượng được.  Tôi lại nhớ hồi tiền chiến, có một gă thi sĩ được người yêu (một cô gái xinh như mộng, đẹp như hoa) bỏ tiền ra để in những tập thơ của gă mà xuất bản.

Trời, tại sao thiên hạ tốt số đến thế ?  Tại sao thiên hạ may mắn và sung sướng như vậy ?

C̣n tôi, tôi được những ǵ ?  Đành rằng tôi cũng sung sướng có một số đông độc giả hiểu tôi và mến tôi, một số độc giả mà nhiều bạn đồng nghiệp thẳng thắn bảo rằng họ ghen với tôi, song tôi vẫn chưa hề măn nguyện, bởi tôi vẫn c̣n là kẻ viết mướn như anh hồi mấy tháng về trước.

Trời, giá mà tôi có tiền, có phương tiện để ra một tờ báo như anh th́ c̣n cái thú nào hơn nữa !!

Khổ lắm anh ạ !  Phải chi ḿnh là một kẻ tài tử th́ viết mướn hay làm chủ cũng chẳng thành vấn đề.  Đằng nầy, trót là yêu đương nghề, mang nặng một tâm hồn nghệ sĩ, giống như một con tằm không bao giờ ngưng việc nhả tơ, ḿnh mới có những giấc mộng, những ước ao vẩn vơ như thế.

Tôi đă nghĩ như vậy, nên tôi cảm thấy ḷng buồn thắm thía suốt buổi chiều hôm ấy, một buổi chiều đáng lẽ rất đẹp và rất thơ v́ trời trong gió mát và có rất nhiều tà áo màu thấp thoáng trên đại lộ Lê Lợi.

Tôi tự nhủ ḷng :

-  Kể từ nay cho đến ngày tờ Vui Sống ra đời, ḿnh đừng gặp mặt anh Lộc…

Nhưng mà, tôi có được như ư muốn đâu !  Qua hôm sau, t́nh cờ tôi lại chạm mặt anh và nghe anh bảo :

-  Gớm, mấy hôm rày ḿnh say sưa với tờ báo quá !….

Anh Lộc, sao anh nỡ nào thốt ra trước mặt tôi câu ấy ?  Anh có biết rằng ḷng tôi đau đớn và ghen với anh đến bực nào không ?  Tôi muốn nói thẳng với anh :

-  Nầy, đừng có khoe cái sung sướng của anh nữa !  Tôi biết rồi, tôi dư biết nỗi sung sướng của anh như thế nào rồi !  Anh chớ làm khổ tôi, chớ tăng thêm sự ao ước trong ḷng tôi, tội lắm !….

Tôi muốn nói nhiều nữa, nói thật nhiều để anh hiểu tôi, để anh đừng thả con sâu buồn gậm nhấm ḷng tôi, nhưng tôi không nói được.  Tôi chỉ có thể viết ra những ǵ mà tôi muốn nói trong lá thư nầy, 1á thư mà thằng làm báo, viết văn như chúng ḿnh mới thông cảm rơ hơn ai hết.

Hôm qua, trong một bàn tiệc gồm đủ văn nhân, thi sĩ, tôi có nói một câu :

-  Năm nay, một nhà văn được trúng số độc đắc.  Nhà văn đó tên là B́nh-nguyên Lộc.

Tôi thấy nhiều anh em làm thinh và thở dài.  Tôi chắc là họ cũng có cùng một  ư nghĩ như tôi.

Thư cũng đă khá dài, vậy tôi xin phép anh gát bút nơi đây.  Câu cuối cùng của tôi là :  Tôi rất thèm làm báo và ghen với anh đấy, anh Lộc !  Anh đừng khoe sự sung sướng của anh trước mặt tôi nữa !

 

                                                                                   

                                                                                   Một đêm không ngủ,

                                                                                  TRỌNG-NGUYÊN

                                                                                     VUI SỐNG số 6

                                                                               Tuần lễ từ 14-20.10.1959

 

           

© Binhnguyenloc.com