TIẾNG GỌI CỦA L̉NG

Thiên-Giang

 

(tiếp theo Vui Sống số 4)

Các tù nhân lẫn vào bụi. Sông Sê-băng-hiêng về tiết thu, đông có thể lội qua dễ dàng. Các cô gái Lào không để ư chi cả, chuyện nổ như bắp rang, từ từ xuống nước, nước lên tới đâu vén váy tới đó. Sơn hồi hộp chờ. Khi họ tới giữa sông th́ trong bọn chàng có người từ trong bụi nhảy sổ ra reo lên như điên, mấy người kia bắt chước làm theo. Các thiếu nữ xinh đẹp như bị tập kích, bỏ vội váy xuống, chạy tán loạn giữa ḍng, vài người sẩy chân loi ngoi dưới nước. Sơn không cười. Trên mặt chàng hiện ra những nét nhăn đau đớn.

Từ đó chàng không có c̣n hy vọng gặp lại người đẹp nữa. Thấy tù Lao-bảo th́ đàn bà, con gái Lào, mọi lo tránh xa.

* * *

 

Chuyến đi đày nầy Sơn không bỏ thây ở Lao-bảo. Chàng được ân sá sau ba năm. Khi chiến tranh thứ hai bùng nổ th́ người ta lại thấy Sơn có mặt tại một trại giam khác ở miền trung Trường Sơn, trại Dakgley. Trong bức thư đầu tiên Sơn viết về nhà có đoạn nầy: “Số anh không có vợ. Và anh cũng như các bạn ở đây, không hẹn được ngày về. Mà nếu có hẹn được ngày về đi nữa cũng không chắc sống mà về. Hiện nay bổn phận của tù nhân là tiếp tục con đường số 14 xuyên qua nước độc rừng sâu. Nhớ lại những việc xảy ra ở Dekgey mà ngại [1].

Họ bắt giam tôi sớm như thế nầy có đau đớn cho chúng ta thật, nhưng rủi mà may, v́ trễ ít tháng nữa chúng ta kịp thành hôn th́ em sẽ là người góa bụa. Cái cảnh đó c̣n đau đớn hơn nhiều. Thư nầy, anh khuyên em nên ...”. Kết thúc bức thư thấm thía nầy, chàng khuyên vị hôn thê hăy quên chàng để mà sống.

Thế là cuộc đời chàng lại lạnh lùng trôi qua giữa rừng núi mênh mông, giữa đám người sơn cước xa lạ. Nếu lần nầy chàng được may mắn ra về th́ tuổi đă già, ḷng đă nguội “số tôi không có vợ”, chàng nói thế mà đúng.

Cũng may cho tù Dakgley lúc đó là Ba-lê thất thủ. Các ông Tây thực dân bên nầy không buồn làm chi nữa hết. Các công sở lục lộ tại Dakgley đều dọn về thành thị. Ông xếp đồn, một người Pháp từ bên Pháp mới sang, nói với tù:

-     Bây giờ th́ các anh thong thả, ăn rồi chơi.

Và buồn rầu ông nói thêm:

-     Tuy là tù, các anh sướng hơn tôi nhiều lắm. Các anh c̣n ở trên đất nước các anh, c̣n tôi, xứ sở mất rồi; biết đâu nay mai người ta lại không gạt tôi ra ngoài Đông hải.

Không biết nghĩ sao, ông giao cả đồn Dakgley cho tù Dakgley giữ lấy. Trước thái độ thân thiện của ông xếp, bốn chục người lính mọi có ư nghĩ là họ được đưa tới đó để phục dịch năm chục „ông“ tù. Gần một năm liền, không ai kiểm tù lần nào cả, súng đạn bỏ bừa băi. Lính muốn đi đâu cứ việc xin phép tù. Sơn được tuyển làm thư kư cho ông xếp, trong tay nắm cả ch́a khóa các kho, kể cả kho đạn dược. Nếu tù muốn vượt ngục hay chiếm đồn, th́ đó là việc trở bàn tay. Nhưng họ không làm chi cả, một là lúc ấy họ không có định hướng chính trị, hai là họ thương lính, mến xếp, những người đă đặt nơi họ sự tin cậy hoàn toàn.

Tù Dakgley lại c̣n có một người bạn tốt nữa là vợ trẻ ông xếp. Có lẽ cô chỉ thuộc vào hạng đàn bà dễ coi, nhưng giữa chốn sơn lâm cùng cốc, không có bóng một người Việt nào, cô hóa ra đẹp. Nói là thân thiện, cô xếp sống cách biệt với tù. Đối với cô họ chỉ được ngắm như thi nhân ngắm chị Hằng, vừa xa lại vừa hiếm.

Một hôm, ông xếp đi công vụ ở Qui-nhơn, để cô xếp ở nhà. Nói đúng hơn, cô xếp không chịu theo chồng. Đó là sự bất thường khó hiểu.

Cô c̣n nhỏ tuổi, quen sống ở đế đô, nay lại làm vợ một ông Tây không trẻ mấy. Hẳn cô không phải là người biết cảm cái đẹp của rừng núi thâm u đến nỗi chê ánh đèn của thành phố. Huống chi ông xếp lại không hay về tỉnh. Thế sao cô đành bỏ những dịp may ? Những ngày vắng chồng nầy, người ta thấy cô tới lui các vườn rau tṛ chuyện với tù. “Cô xếp biết điều quá, có lẽ cô thương hại lũ chúng ḿnh gối chiếc chăn đơn”. Nhưng nói th́ nói vậy, ai nấy cũng đều rán giữ một thái độ đứng đắn trước mắt mỹ nhơn.

Được vài hôm th́ Sơn cho tôi biết một câu chuyện tâm t́nh tối bí mật của chàng:

-     Tối nay tôi đi gặp nàng đây.

-     Nàng nào ?

Tôi ngỡ Sơn đă bắt nhân t́nh với một cô gái Mọi, như ngày nào ở Lao-bảo chàng đi kiếm giai nhân trong làng Lào. Nhưng Sơn nói rơ:

-     Th́ ở đây được mấy nàng lắm.

-     Cô xếp ấy à ?

Sơn mỉm cười một cách đắc thắng. Nhưng chàng dặn kỹ :

-     Một ḿnh anh biết thôi nhé.

Ở đây không ai ghen tức với chàng, chàng biết thế ; nhưng chàng e ngại thế gian không tránh được rộn rịp khi nghe tin Hằng Nga chính thức cặp nách một chú đồ gàn.

Đêm hôm ấy, tôi dở cửa rào kẽm gai cho Sơn ra khỏi trại, và chàng đi măi tới sáng mới về. Th́ ra việc ông xếp đi Qui-nhơn, cô xếp ở lại nhà, đều nằm trong kế hoạch một cuộc gặp gỡ hy hữu, không nói là duy nhất, giữa tài tử giai nhân ở chốn lao tù. Sơn đă chiếm được quả tim cô xếp từ ngày chàng ngự ở văn pḥng ông xếp. Trong lúc hương t́nh tràn ngập, họ không do dự xây những mộng đẹp. Có lẽ họ yêu nhau thành thật v́ ở giữa núi Trường Sơn nầy, họ c̣n biết gởi ḷng ḿnh cho ai nữa ?

Khi tôi khen Sơn sung sướng hơn cả người nghèo trúng số độc đắc th́ chàng vỗ vai tôi bảo :

-     Anh lầm, trên đường t́nh ái, số tôi lận đận lắm, để rồi anh xem.

Quả như lời Sơn nói, khi ở Qui-nhơn về, ông xếp tuyên bố với tù :

-     Hỏng to rồi, chúng nó đầu theo Pétain cả. Và các anh, và tôi nữa, không ai c̣n được sống yên ở đây. Ngày vui hết rồi, hết rồi.

Là một sĩ quan, ông phải tuân theo thượng cấp, nếu không muốn bị lột lon đuổi về. Mà về đâu ? Nước Pháp đă mất, ông c̣n biết về đâu ? Con người tốt bụng đó, một sáng một chiều trở thành cau có, gắt gỏng, và bao nhiêu sự bực tức đối với bề trên, ông tung lên đầu kẻ dưới. Ông nói như quát tháo :

-     Không biết đứa nào đă học lại với chúng nó (thượng cấp của ông) rằng tôi tử tế với các anh : tôi để các anh làm chủ trại giam nầy. Chúng nó c̣n nói các anh sắp khởi loạn chiếm đồn. Có thật vậy không ? Có phải các anh định giết tôi, giết lính để chiếm đồn không ? Thôi, không tử tế nữa ! Quản đâu ? Đội đâu ? Siết chặt lại, siết chặt lại !

Ông xếp đă quẩn trí nói bậy. Tù Dakgley bấy lâu chỉ tiếp xúc với ông thôi. Từ Dakgley về Kontum đường dài đến 150 cây số, ai về đó được mà mách lẽo. Kẻ mách lẽo chính là ông. Ông đă khờ dại coi thượng cấp của ḿnh là những tay kháng chiến theo phái De Gaulle, nên nhiều lần ông không do dự khoe rằng ông ở Dakgley sướng lắm, tù Dakgley là bạn đồng minh của ông ; họ lại thông minh tài giỏi nữa, ông đă để cho họ tự trị, giao đồn Dakgley cho họ giữ. Và nhiều khi ông xuống Kontum, Qui-nhơn chơi đến nửa tháng mới về. Ông ở Pháp mới sang, ḷng c̣n trong trắng, có sao nói vậy. Bọn thực dân đă bắt mạch ông, và ông đă khai hết.

Hậu quả của sự khờ dại ấy là tù Dakgley mang khổ. Một mặt ông bực tức v́ không ai hiểu cái ḷng ái quốc của ḿnh, một mặt ông sợ mất chỗ làm, bị đổi đi nước độc. Rồi lư luận một hồi, ông đổ thừa tại ông tử tế với tù nhân. Thật ra th́ ông cũng chẳng làm thiệt hại ǵ đến anh em cả. Nhưng bọn lính mọi lại ngó chừng bộ tịch của ông mà cư xử với tù. Dần dần rồi họ cũng hiểu.

Hiểu rằng họ tới đây để canh giữ tù chớ không phải để phục dịch ; rằng tù phải xin phép họ chớ không phải họ phải xin phép tù. Thế là họ đếm tù mỗi ngày hai bận, cửa nẻo họ canh gát hẳn ḥi. Nhưng họ chưa dám đi tới cái mức hành hạ tù như ngày trước. Điều đó quan trên chưa ra lịnh, và cái lịnh đó chỉ được ra là khi nào cần đến chính sách tiêu diệt đối phương mà thôi.

Đời sống của Sơn không thay đổi. Ông xếp không thể không cần đến một thơ kư giỏi như chàng. Một ngày hai buổi chàng đi về văn pḥng ông xếp, đặt ngay trong nhà ở của ông. Tuy nhiên, chàng cũng thừa thông minh để hiểu rằng hạnh phúc của chàng đang ở trong t́nh trạng “chỉ mành treo chuông”.

Thật vậy, không mấy ngày sau khi ông xếp ở tỉnh về th́ thượng cấp tới viếng Dakgley. Tù nhân đă tiên đoán việc đó và đă khéo léo giúp cho ông xếp nhiều ḷng mà ít trí của ḿnh, đặt trại giam lại trong cái khuôn khổ cần thiết của nó để tránh sự đổ vỡ to lớn có hại cho họ. Nhờ vậy mà không có việc ǵ quan trọng xảy ra cả, trừ việc Sơn bị đổi sang một trại giam khác ở miệt cao nguyên phía Nam. H́nh như viên thanh tra vệ binh đă nói với ông xếp một câu gay gắt : “Tôi có cảm tưởng là tên tù đó chỉ huy đồn nầy chớ không phải anh”.

Hôm từ giă, ông xếp một tay siết chặt tay Sơn, một tay cầm mu xoa chậm lên mắt. Ông không quên gọi cô xếp :

-     Ḿnh ra chào anh Sơn đi chứ, có bao giờ chúng ḿnh gặp nhau nữa đâu !

Nhưng từ trong pḥng tiếng cô xếp vọng ra, yếu ớt :

-     Tô đau lắm.

Ông xếp xin lỗi Sơn :

-     Đàn bà An-nam vô t́nh lắm, thôi anh tha lỗi cho nó. Chúc anh lên đường b́nh an.

Một cảnh phân ly vừa khôi hài, vừa bi đát.

*  *  *

Mới đây tôi gặp lại Sơn ở thủ đô nầy. Người chàng không thay đổi, tuy trước kia chàng trẻ, c̣n bây giờ chàng già. Vẫn con người hiền lành và can đảm ấy. Chúng tôi không nhắc lại chuyện Lao-bảo, Dakgley nữa. Gần đây có những chuyện đáng nói hơn nhiều. Tôi hỏi Sơn :

-     Sao độ nầy anh không viết lách ǵ cả ?

Chàng cười :

-     Trên thế gian nầy thiếu ǵ tác phẩm hay, đẹp mà phải viết thêm.

-     Đâu ?

Sơn chỉ mấy đứa con cháu của tôi chạy chơi trong sân :

-     Đó, c̣n tác phẩm nào toàn vẹn hơn ?

-     Kể cả tác phẩm đó nữa ? Anh được bao nhiêu ?

Sơn nh́n ra xa, cười. Một nụ cười không vui.

Sơn thiếu một tuổi nữa là ngũ tuần, nhưng chưa vợ.

 

THIÊN GIANG

 

T.B. Sơn trong truyện nầy là một tên mượn.

 

Vui Sống số 5

Tuần lễ 30.09 đến 06.10.1959



[1]   Năm 1930, tù chính trị làm đường 14 ở Dakgley bị ngược đăi chết rất nhiều.