SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Vàng dưới ḷng đất Sàig̣n

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Tài-liệu của Vương-Hồng-Sển

Đường Công-Lư nối dài, mé tay mặt khi đi từ Sàig̣n lên sân bay (Lời chú của người sưu-tầm tài-liệu nầy: sau đó, đường trên được đổi tên ra là đường Ngô-Đ́nh-Khôi và bây giờ là đường Cách-Mạng), có một ngoại-kiều mua một sở đất, trên có một ngôi mộ lâu đời không ai nh́n nhận cả.

Đơn xin bốc mả không ai ngăn trở.  Quá hạn-kỳ, chủ đất thuê người phá mộ.

Gặp một cái măo bằng vàng, một sợi dây đai cũng bằng vàng, nút áo cũng bằng vàng, lược giắt đầu bằng đồi-mồi, c̣n nguyên-vẹn, cũng bịt vàng nốt, đem cân thử, cân được trên một kí-lô vàng ṛng (lối ba chục lượng).

Báo đồn rùm lên, chừng ấy mới thấy một người cháu họ ra mặt, nhờ trạng-sư đem nội-vụ ra ṭa phân-xử.  Ṭa phú cho Tham-biện Pháp tỉnh Gia-Định điều-tra.

Ông Dufour ấy là người ngay thẳng, làm phúc-tŕnh, việc lâu năm tôi không giữ được nguyên-bản, nhớ mại-mại có câu như vầy:

„Nên lập ủy-ban cân các món t́m thấy trong mộ.  Hăy định theo giá thị-trường chờ lịnh ṭa.  Nếu người khiếu-nại đó đủ bằng-cớ th́ cho y lănh của ấy.  Những trang-sức-phẩm t́m được nên kư-thác cho viện bảo-tàng … „

Các bửu-vật ấy về viện bảo-tàng không bao lâu kế gặp chiến-tranh ông quản-thủ Pháp chở xuống gởi tại ṭa hành-chánh tỉnh Long-Xuyên tưởng vậy là chắc, không dè tới năm đảo-chánh 1945, một nhóm người xâm-đoạt luôn cả bửu-vật, mất hết không c̣n món nào.

Lăng Nguyễn-văn-Học nằm tại góc ṭa hành-chánh tỉnh Gia-Định.  Ngày trước, ngôi mộ Nguyễn-văn-Học ở chỗ khác trước rạp Cao-Đồng-Hưng bây giờ, chủ đất xin dời, tham-biện sai gỡ ra từng khối nguyên đem về ráp lại trong hoa-viên gần ṭa hành-chánh như hiện nay ta thấy.

Năm cải-táng 1939, lấy được đồ tang-phẩm bằng vàng.  Măo, đai của bực nhứt-phẩm đại-thần.  Về sau ông quản-thủ Pháp dời giấu ở Long-Xuyên, bị cướp đọat chung số-kiếp với đồ vàng đào được tại đường Công-Lư đă nói trong đoạn trước.

                                                                                            Vương-Hồng-Sển

                                                                                         (SÀIG̉N NĂM XƯA)

Vàng dưới ḷng đất Sàig̣n c̣n nhiều lắm.  Hai ngôi mộ được hốt cốt mà cụ Vương-Hồng-Sển nói đến trên đây không phải là hai ngôi mộ đồ-sộ nhứt mà c̣n chứa bao nhiêu vàng đó, tính ra hai mộ chứa đến nửa triệu đồng vàng ṛng, tính theo thời-giá, nói chi nhiều ngôi mộ to bằng hai bằng ba, ắt hẳn là của quan to hơn thế.

Thí-dụ như sáu ngôi mộ trong một hẻm đường Vơ-Tánh, gần Tổng-Nha Cảnh-Sát Công-An, gọi là hẻm Lục-lăng.

Người miền Nam hễ mộ quan to th́ gọi là ”lăng” không cứ ǵ phải là của ai.  Sáu ngôi mộ ấy hẳn phải chứa hơn triệu bạc vàng ṛng dưới h́nh-thức măo, đai, lược, vân vân ….

Nhưng đó là những ngôi mộ bị san-bằng chớ không được hốt cốt, tức bảo-vật ở dưới, chưa về tay ai cả.

Trên vỉa hè Cao-Thắng có một ngôi mộ vô-cùng đồ-sộ cũng bị san-bằng khi đường nầy được thành-h́nh rồi th́ các chủ nhà ở đó lót gạch lên vỉa hè nay không c̣n dấu-vết nữa.

Hiện nay, trên lề cỏ của đại-lộ Nguyễn-Tri-Phương, trước ngôi biệt-thự của ông Thanh-Lan Vơ-Ngọc-Thành c̣n một ngôi mộ mà Đô-thành phá nửa chừng rồi công-việc không trôi nên bỏ dở đó từ hơn mười năm nay.

Mộ xưa ở Sàig̣n luôn-luôn xây bằng vôi và mủ cây Ô-Dước có bền thật nhưng vẫn phá được chỉ có ngôi mộ nầy.  Đô-thành dùng khoan đặc-biệt khoan sắt, cũng không khoan thủng khối vôi của nấm mộ.

Người nằm dưới mồ hẳn phải là quan to lắm và số vàng chôn dưới ấy chắc là rất quan-trọng.

Nếu Đô-thành không giao-phó viện khảo-cổ nào hoặc Bảo-tàng-viện nghiên-cứu về các ngôi mộ hoang ấy th́ thà là đào lên lấy vàng sung-công giữ, chớ c̣n để vàng nằm ngủ như vậy thật là uổng của trời.

Cũng nên nhắc rằng hồi tiền-chiến mỗi lần Đô-thành bốc lên mộ hoang luôn-luôn mời Bảo-tàng-viện đến chứng-kiến, nhờ thế mà các bảo-vật nói trên mới ḷi ra ánh-sáng.  Bây giờ th́ lệ ấy không c̣n.