SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Tiêu xài ngày trước

 

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

 

Trong nhiều bài trước, tôi đă chứng-tỏ rằng thuở ấy dân Sàig̣n ít đi đâu lắm!

Mà họ cũng rất ít tiêu xài.

Dĩ-nhiên là cũng có vài tay tổ uống sâm-banh, đi dạo bằng xe song-mă, mặc toàn tussor, tuy-nhiên đại-đa-số dân-chúng, không có mua sắm ǵ hết.

Xin kể một thí-dụ rất điển-h́nh.

Thần-tượng của tôi thuở ấy là nhà văn Trương-Quang-Tiền.  Ông nầy là chủ-bút nhựt-báo An-Hà, rồi làm soạn-giả cải-lương mới phôi-thai, sau mở cái bar đầu-tiên có nữ-chiêu-đăi-viên tại đại-lộ Lê-Lợi, th́ không phải là nhà quê một cục, không biết tiêu xài đâu.

Lúc tôi quen với ông ấy và coi ông ấy như ông Trời th́ ông ấy chưa làm chủ-bút nhựt-báo An-Hà, chỉ viết văn … biền-ngẫu mà đọc lâu tôi sa nước mắt, và sống thật-sự bằng nghề dạy học.

Ông ấy làm giáo-viên, lương mỗi tháng 18 đồng.

Ông ấy có lần than với thằng bé con mê ông ấy như mê gái:

Nè tao khổ v́ tiền bạc lắm nghen.  Mỗi cuối tháng tao lănh lương 18 đồng rồi th́ hớt tóc hết 1 cắc (1 hào), mua một miếng xà-bông thơm thượng-hảo-hạng hiệu Cô Ba hết 8 xu, một đôi guốc 5 xu, đi coi hát thượng-hạng hết 1 cắc nữa, đi ăn nhà hàng (hiệu ăn Tây) hết 8 cắc, trả tiền ăn ở trọ hết 4 đồng, vị-chi là 5 đồng 1 cắc 3 xu, c̣n lại tới 12 đồng 8 cắc 7 xu, biết làm ǵ bây giờ?

Đó là một con người có máu văn-nghệ-sĩ chảy trong huyết-mạch nên mới khổ v́ dư tiền chớ các ông giáo khác họ đă gởi về quê mua ruộng, tậu nhà, đâu có phải băn-khoăn.

Nhưng quả là không tiêu xài.  Thí-dụ trên đây, lựa trong giới tiểu-tư-sản, trung-lưu không đến đỗi hà-tiện, v́ ông ấy dám coi hát vé thượng-hạng, dám dùng xà-bông thơm đờ-luưc, dám ăn cơm ở hiệu ăn Tây, nhưng vẫn không phải là tiêu xài như ngày nay.

Tuy-nhiên nếu là tay ném tiền qua cửa sổ, ông ấy sẽ có ǵ để hưởng?  Không có vũ-trường, không có xe gắn máy, x́-cút-tơ, ô-tô, không có tủ lạnh, không có ra-đi-ô, vô-tuyến thu h́nh, không có hiệu kem, không có quán rượu đông em út (có lẽ v́ thế mà trở về già, ông ấy trả-thù đời bằng cách mở bar có nữ-chiêu-đăi viên?), không bày-đặt đi Vũng-Tàu, đi Đàlạt, không bày-đặt đổi cà-vạt mỗi tháng, th́ c̣n biết tiêu xài cái ǵ bây giờ trừ hút thuốc phiện, cờ bạc, cưới vợ bé?

Thế nên cái đức tiêu xài của người thế-hệ nầy mà lắm kẻ lên án lại hóa ra lành-mạnh.  Nhờ họ có lắm cách sạch túi nên họ mới bỏ được thuốc phiện, vợ bé và cờ bạc.

Đành rằng vẫn c̣n nhiều ông lập pḥng nh́, đi mây về gió và giỡn với x́-phé, nhưng đại-đa-số bận để dành tiền đi Đàlạt hoặc đi mua Ti-vi thành-thử đệ-tử của tứ-đổ-tường giảm đi lần-lần.

Nên hoan-hô lối tiêu xài ngày nay nó giúp cho nền kinh-tế lên mà con người không hư như thuở ấy.  Ư-nghĩ của tôi trong bài nầy đi ngược lại tất cả quan-niệm của các nhà đạo-đức hiện-đại, họ kêu cứu khi thấy nhu-cầu của ta cứ tăng theo nhu-cầu của người da trắng.

V́ một ông tham-sự lối 50 năm về trước không biết đi Đàlạt, không biết chơi Ti-vi, không biết tốn tiền trong các vũ-trường nên ổng khổ v́ dư tiền nhiều quá mà vẫn có khuynh-hướng tiêu xài như bất-kỳ con người tự-do nào, thành-thử ổng chỉ c̣n biết cưới ba bốn cô vợ bé, hút mỗi ngày nửa hộp thuốc phiện hiệu con rồng và đánh me suốt tháng.

Vậy bà con cứ tiêu xài đi, cứ mua giày mới thả cửa (nếu có tiền, cố-nhiên, bằng như không có th́ đừng có lường-gạt của ai), tệ hơn nữa đi nhảy đầm cũng không sao, chớ có tiền, không biết làm ǵ, t́m bà tiên nâu, hoặc mở pḥng nh́ th́ là trụy-lạc vậy.