SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Thơ trả lời rồi

 

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

 

Ngày nay, trong giới văn-nghệ có câu đùa-cợt: „Xin giới-thiệu với bồ, đây là nhà thơ lănh tiền rồi.“

Câu đùa-cợt trên đây, và có nghĩa là nhà thơ rất dở, ám-chỉ đến vụ một hiệu buôn kia đăng quảng-cáo bằng thơ của một cuộc thi thơ, dưới bài thơ quảng-cáo nào cũng có đề „thơ nầy tác-giả lănh tiền rồi“.

Tiền đây là tiền giải-thưởng của cuộc thi.

Nhưng câu chuyện „Thơ trả lời rồi“ xảy ra ở Sàig̣n bốn, năm, sáu mươi năm trước.

Thuở tôi c̣n bé, con gái không được đi học, v́ các cụ bảo: „Học biết chữ chỉ tổ viết thư cho trai“.

Các cô bị cấm đi học, nhưng vẫn viết thư cho trai được như thường, người viết hộ là bọn trẻ ranh chúng tôi, viết xong một bức được ăn một cái bánh ḍ chó quảy và một cái bánh tiêu.

Nhưng thuở ấy nhựt-tŕnh bận đăng thơ (Vâng, báo thuở ấy chỉ toàn thơ thẩn), nên không kêu ca như ngày nay rằng có sự đầu-dộc trẻ con, rằng xă-hội đồi-trụy vân vân và vân vân ....

Vậy tôi đă viết thư t́nh .... thuê, ngay từ năm lên 7, lên 8 mà con gái Sàig̣n thuở ấy cũng đă hư lắm rồi chớ không đợi có phim thoát-y-vũ, không đợi có tiểu-thuyết của ông M. ông Y. họ mới hư.

Nhưng tác-giả thật-sự của những bức thư t́nh ấy không phải là các cô, mà cũng không phải là tôi tuốt.

Tác-giả là tác-giả của những quyển thư t́nh in bán đầy đường khắp ngơ (mà vẫn không bị nhựt-tŕnh đả-kích như ngày nay), thư t́nh viết bằng văn biền-ngẩu, bằng thơ lục-bát, đủ t́nh, đủ cảnh, ai thấy bức nào hợp với ḿnh là cóp.

Công-việc của tôi là đọc thử dăm ba bức cho các cô nghe, các cô ưng ư bức nào th́ tôi sao y bổn-chánh.

Tôi c̣n nhớ lỏm-bỏm một vài bức:

Giấy trắng mực đen,

Thảo vài hàng tâm-sự.

Trách ông Tơ lạt dạ lạt ḷng,

Hờn bà Nguyệt giùm công chưa đáng

Ăn bánh xong là xong sứ-mạng, c̣n các cô gởi đi cách nào, thú-thật tôi không biết.  Thư của các cậu đáp lại, tới tay các cô bằng cách nào, tôi cũng chẳng rơ, nhưng chắc-chắn là mặc dầu biết đọc biết viết, các cậu cũng cóp thư trong các sách bán ngoài chợ, v́ thư ấy văn-chương mùi-mẫn, các cậu không làm sao mà viết hơn được.

Điều nầy tôi biết rơ v́ chính tôi đọc thư giùm cho các cô nghe.

Lạ lắm là các cậu các cô đều biết bồ của họ cóp thư trong sách mà họ có trong tay, vậy mà nghe đọc thư của bồ họ, họ vẫn cảm-động như thường, có khi nổi-giận, có khi mừng, thỉnh-thoảng khóc-lóc.

Tôi viết thư hộ cho một chị ở đường Foucault (Dakao), Nguyễn Phi-Khanh ngày nay, và tuần nào anh ấy cũng trả lời bằng thư của một quyển sách lạ mà chị ấy không biết.

Khỏi nói là chị ấy thích mê-tơi.  Các cậu dùng sách mà các cô đă có kia, các cô c̣n cảm-động ra nước mắt, huống-hồ ǵ là sách lạ, nó khiến chị ấy tưởng anh kia đặt thật nên phục lăn cái tài văn-thơ nhả ngọc phun châu của anh kia.

Nhưng có một khi, chị ấy hỏi anh ấy điều ǵ tôi cũng chẳng rơ, v́ ngay cả lúc cóp, tôi cũng chưa hiểu ǵ th́ c̣n làm sao mà hiểu được, có lẽ trong cuốn sách lạ của anh ấy không có tiên-liệu các vụ rắc-rối dó nên anh ta bí.

Anh ta đă nín đi hơi lâu, rồi sau đó th́ trả lời bằng thư trong cuốn sách thông-thường mà chắc anh ấy vừa t́m mua được.

Cả đời, tôi chưa hề biết anh nào lười bằng cái anh nhơn-t́nh nầy.  Anh ta trả lời như vầy: „Trả lời rồi, coi trương 18, bức thư thứ 22“.