SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Oánh lộn ngồi

 

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Câu chuyện dưới đây, không riêng ǵ ở Sàig̣n mới có, mà vẫn xảy ra ở Hànội, Huế, nhưng theo tiểu-ri th́ như vậy nhưng trên thực-tế chỉ có Sàig̣n 53 năm xưa, người ta mới chứng-kiến được cái tṛ ngoạn-mục sắp kể ra đây.

Đó là những trận oánh nhau của phụ-nữ b́nh-dân Trung-Hoa.

Ở Hànội, người Trung-Hoa rất ít, thường th́ họ đều giàu có, gần như là không có b́nh-dân Trung-Hoa ở đó, nghĩa là cũng có, nhưng ít thôi, không thể oánh ngày một như ở đây.

Hai phụ-nữ Trung-Hoa căi vă nhau một hồi rồi chửi rủa nhau một hồi nữa, đoạn cả hai đều qú gối một lượt, thế là dân Sàig̣n biết họ quyết ăn thua đủ với nhau.

Như đă nói nhiều lần, đường đá của Sàig̣n thuở ấy chưa được tráng nhựa (trong bài về năm tráng nhựa đăng hôm hai tháng trước, ấn-công đă sắp lộn là 1962 thay v́ 1922, sai đến 40 năm), th́ người ta cứ tự hỏi đầu gối của các bà, các cô phụ-nữ b́nh-dân Trung-Hoa làm bằng chất ǵ mà họ qú gối lên đá hằng giờ được.

Trên thị-trường có bán áo bó đầu gối bằng vải độn cao-su dành cho các cầu-tướng đá banh, các bà các cô ấy có thể mua dùng nhưng oánh lộn là chuyện xảy ra bất-thần, không có sắp đặt trước th́ làm thế nào mà các bà các cô ấy tiên-tri được để mà chuẩn-bị.

Vậy cả hai qú gối xuống một lượt và trận chiến bắt đầu.

Không phải là họ có món vơ kỳ-dị là qú gối đâu, chẳng qua là t́nh-thế bắt buộc đó thôi.

Chẳng, thuở ấy phụ-nữ Trung-Hoa bó chơn.  Họ bó bàn chơn của họ lại ngay từ thuở mới lọt ḷng và họ trưởng-thành rồi th́ bàn chơn của họ nhỏ hơn nắm tay của họ nữa.

Thường th́ họ đi đứng rất khó-khăn, lững-chững như trẻ mới tập đi, th́ không thế nào họ chạy được, nhứt là đứng để oánh nhau được.

Trên nguyên-tắc th́ chỉ có phụ-nữ quí-phái mới bó chơn mà thôi, v́ bó chơn là dấu-hiệu giàu sang, chứng-tỏ rằng người bó chơn từ bỏ vĩnh-viễn việc lao-động.  Nó lại c̣n là một yếu-tố đẹp, theo quan-niệm xưa, bàn chơn phụ-nữ càng nhỏ càng đẹp, mà chỉ có quí-phái mới đủ sức làm đẹp.  Bó chơn lại c̣n là một mánh-khóe gợi t́nh, bởi hễ bàn chơn bị bó th́ đùi được phát-triển ra và đó cũng là lo-âu của quí-phái.

Nhưng trên thực-tế th́ mấy mươi ngàn phụ-nữ Trung-Hoa đều bó chơn cả.  Trừ những bà, cô quí-phái thật-sự ra c̣n những người nghèo đă có một dĩ-văng có của và suy-sụp về sau, và nhất là có một số không giàu mà lại trèo-đèo, tập-tành làm sang cũng như các cô sến ta ngày nay mang giày cao gót, cũng như các cô sến của họ ngày nay mặc toàn „din“.

Xẩm oánh lộn là một tṛ ngoạn-mục và thuở bé tôi thích coi những trận đánh ấy ngày nào cũng có xảy ra.

Nếu cái đuôi sam bị họ cắt đi một ngày kia trong năm 1911 (xin xem bài „Một thành-phố trọc đầu“) th́ những bàn chơn nhỏ-xíu tàng-tích một thời phong-kiến ấy lại không làm sao mà xóa ngay được.

Nên cái bàn chơn bó c̣n tồn-tại cho tới bây giờ, nơi các bà cụ.  Nhưng các bà nối tiếp nhau mà qui tiên, các thế-hệ mới làm dáng bằng cách khác, nên những bàn chơn nhỏ-xíu ấy mất đi lần hồi không diễn ra nữa.

Có lẽ nhiều bạn đă ngạc-nhiên mà thấy tôi nói đến người Trung-Hoa khá nhiều trong loạt bài nầy.  Đó là một trường-hợp đặc-biệt nhứt thế-giới: thành-phố Sàig̣n, thật-sự th́ do ta và họ lập ra, chớ không phải Pháp, bằng mồ-hôi và nước mắt của ta và họ.

Họ lại đông quá sức đông mà gần như là làm chúa ở đây thuở ban đầu về nhiều mặt: kinh-tế, tài-chánh, văn-hóa, xă-hội th́ một thiên hồi-kư về Sàig̣n 50 năm trước mà vắng bóng người Trung-Hoa là một việc đă bất-công lại làm mất hết cả màu sắc địa-phương ngộ-nghĩnh đi.

Người Pháp kư nghị-định lập ra thành-phố Sàig̣n năm 1859, nhưng người Trung-Hoa ở thành-phố Đề-Ngạn (Cholon) chi tiền và đưa kỹ-thuật ra, ta „nàm cu-ni, cu-neo“.  Giờ đây ta là chủ-nhơn, nhưng không thể quên lũ con cháu của Dương-Ngạn-Địch và Trần-Thắng-Tài.

 

Chú-thích của BBT:

Tiểu-ri: théorie: lư-thuyết

„din“: jeans: quần jeans