SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Mùa đổ xoài

 

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

 

Dân-tộc Việt-Nam đă khá văn-minh rồi, nếu đứng về khía-cạnh xoài mà nói.

Thuở ấy, tháng nầy xoài mới kết quả, và trái xoài phải đợi mấy tháng trường để lớn lên, để chín, chớ có đâu mà hăm ba Tết đă có bán xoài như ngày nay.

Nhưng y như ngày nay, vào thuở ấy bắt đầu các mùa dịch ở Sàig̣n.

V́ bài có giới-hạn nên kỷ nầy chỉ nói đến dịch thổ-tả mà thôi.

Thuở ấy, dân Sàig̣n đă trả một giá rất nặng cho Quan-Ôn, v́ ta chưa tin lắm rằng có con vi-trùng, chưa tin nơi sự linh-nghiệm của việc chích thuốc ngừa, và tệ hơn, ta lại tin rằng chích-thuốc ngừa dễ chết hơn là cứ để vậy.

Đô-thành đă phải cho cảnh-sát đi đón đường để lùa khách bộ-hành cho các thầy y-tá chích thuốc, ai mau chơn, thoát khỏi tay cảnh-sát mới bị Quan-Ôn bắt đi, c̣n kẻ nào chậm bước được xuống mồ trễ muộn.

Tuy-nhiên mỗi năm cũng chỉ có vài ngàn người chết dịch mà thôi, không hơn bây giờ mà mỗi năm cũng có đến vài ngàn cô cậu cởi xe gắn máy rồi cởi chạy luôn xuống âm-phủ cho hay ta có văn-minh hơn, biết tự-động đi chích thuốc ngừa dịch-tả, ta cũng chẳng thoát chết.

Ta chỉ hơn người xưa là nhựt-tŕnh có loan tin ta chết v́ cởi xe Honda, xe Suzuki, c̣n người xưa th́ chết âm-thầm trong nhà thương Chợ Quán.

Vậy Đô-thành đă làm tṛn sứ-mạng.

Đô-thành lại c̣n làm hơn sứ-mạng nữa.  Cứ hễ tới mùa dịch là ty vệ-sinh Đô-thành phái nhơn-viên săn-sóc vệ-sinh khắp các phố, chỉ-thị rất rơ, chỉ phiền là rơ đối với người có học, chớ nó rất là mơ-màng đối với người dốt.

Chỉ-thị là xem nơi nào có rác-rến th́ cho sở rác hay sở ấy tẩy-uế, ở đâu bán thực-phẩm sống-sít th́ đổ đi, nếu người bán không bằng ḷng mang về đổ lấy ở nhà họ.

Các bác nhơn-viên ấy, không buồn biết đến con vi-trùng, cho nên những xe bán bánh ḿ thịt, những gánh b́ cuốn ruồi nhặng xanh, con nào cũng to bằng ngón tay, bu đầy các thúng mẹt, vẫn được yên thân, trong khi đó th́ các gánh xoài sống bị đại-bố-ráp.

„Sống-sít“ của ty vệ-sinh có nghĩa là không được nấu chín, như b́ cuốn chẳng hạn.  Nhưng các bác nhơn-viên lại hiểu rằng đó là trái cây chưa chín.

Xoài có vỏ.  Ruồi bu Xoài, chỉ bu ngoài vỏ thôi.  Người ăn Xoài, luôn-luôn gọt vỏ mà bỏ.  Như thế, ăn Xoài sống, đâu có nuốt phải vi-trùng như ăn b́ cuốn!

V́ sự thi-hành lịnh trên, không được kiểm-soát, mà ông thông-ngôn dịch hai tiếng „non cuits“ ra là sống-sít, không giải-thích rơ-ràng, nên xoài sống bị tịch-thu hết gánh nầy đến gánh khác mà dân Sàig̣n vẫn cứ lăn đùng ra mà chết dịch thổ-tả, khiến không ai biết đâu mà rờ cả, các chị bán xoài không hiểu sao xoài của họ bị tịch-thu hoặc bị đổ xuống sông Ông Lănh, sở vệ-sinh không hiểu sao họ hoạt-động mạnh thế mà Quan-Ôn cứ hoành-hành, các bác nhơn-viên kinh-ngạc thấy rằng họ làm đủ phận-sự mà sếp lại không vừa ḷng.

Thời nay, ta hơn thuở ấy rơ-rệt là không c̣n phải nhờ thông-ngôn dịch lịnh trên một cách mơ-hồ nữa!

Tuy nhiên lịnh trên vẫn c̣n bị thi-hành sai-lệch (không c̣n nói chuyện thổ-tả nữa đâu nhé) là tại làm sao?

Người dân mong-mỏi không c̣n mùa đổ xoài nào nữa cả.  Mùa đổ xoài, nên hiểu là những trường-hợp quan bảo một đường, thơ-lại làm một ngă, cố-ư làm sai v́ lợi riêng, chớ không thể bảo rằng hiểu lầm chỉ-thị.

Những „Mùa đổ xoài“ là những việc thất-nhơn-tâm do cấp thừa-hành gây ra.  Nhưng cấp chỉ-huy nên biết rằng có sự-kiện sai-lệch ấy!  Ra lịnh không chưa đủ.  Cần kiểm-soát.  Người kiểm-soát phải là những người đại-liêm-khiết, không có tinh-thần bồ-bịch mới xong.