SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Cô Bảy, Cô Ba

 

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

 

Sẽ có vài bạn đọc đặt ra một vấn-đề tiên-quyết là vấn-đề tuổi-tác để tố-khổ kẻ viết bài nầy.

Cụ Vương-Hồng-Sển, trước-giả „Sàig̣n năm xưa“ viết truyện trăm năm về trước, mà không bị ai chỉ-trích v́ các cụ viết khảo-cứu theo tài-liệu, chúng tôi viết hồi-kư th́ ít lắm cũng phải đă lục-tuần mới đủ thẩm-quyền nói chuyện 50 năm xưa.

Nhưng ta nên biết rằng xă-hội ta xưa tịnh chớ không động, chuyện ǵ xảy ra 50 năm trước đă kéo dài thêm hơn 10 năm nữa, y hệt như vậy th́ kẻ nào 39 cũng chắc-chắn là nhơn-chứng của những chuyện về nửa thế-kỷ trước đó huống-hồ chi là tôi cũng đă có râu dài hơn râu của anh Đinh Râu.

Vậy tôi đủ thẩm-quyền …. đấu láo.

Thuở ấy Sàig̣n có câu ca-dao:

Chiều chiều Cô Bảy, Cô Ba,

Cô nào lịch-sự, tiêm-la, hột xoài.

Lịch-sự có nghĩa là đẹp, theo phương-ngữ miền Nam thuở đó.

Nhưng tại sao lại hễ đẹp là mắc bịnh phong-t́nh?  Ca-dao không bao giờ nói láo, nếu ca-dao nói thật th́ đó là một sự thật vô-lư lắm chăng?

Thưa không.  Cái đẹp ở đây phải hiểu là cái đẹp do sự trang-điểm và trang-phục đặc-biệt, chớ không phải là các đẹp trời cho.

Thuở ấy các bà các cô sang-trọng có làm dáng th́ làm dáng thật kín-đáo đến kẻ tế-nhị lắm cũng không thấy được.  Dân trôi-nổi, thường xa truyền-thống, nhưng về điểm ấy th́ các bà các cô lại cực-đoan hơn các cụ ở đất tổ là Thăng-Long, Huế, v.v….

Các bà các cô sang-trọng ở Sàig̣n chỉ có vài chiếc áo đen hoặc áo màu đen tối may bằng lụa Thượng-Hải mặc 20 năm chưa rách.

Hàng lụa Tây-phương và Ấn-độ, nhứt là hàng lụa của xứ Cachemire, tất cả được gọi chung là hàng Bom-bay v́ do các hiệu của người Bom-bay nhập-cảng về bán lẻ ra, chỉ được các cô ăn chơi đàng-điếm dùng mà thôi.

Những Cô Bảy, Cô Ba ấy chiều chiều lượn phố bằng xe kéo hoặc xe song-mă, là loại gà mái xa-xỉ (poule de luxe) có bồ tháng, bồ tam-cá-nguyệt bao-bọc.

Đấy, người đẹp năm xưa.  Cô Ba xức tóc bằng dầu dừa, chải tóc láng bóng, bới tóc rắc-rối ba ṿng một ngọn sau đầu.  Cô đội khăn vuông xếp đôi theo đường đối góc dệt bằng lụa Cachemire, luôn luôn màu hồng nên mới có bài ca lưu-thủy hành-vân sau đây:

Là cô đội cái khăn bông hường

Xúc-động cái ḷng tôi thương.

Người đẹp, đẹp số dách với chiếc áo Bom-bay màu đọt chuối non, ngực cô xẹp lép với lu-bù giây chuyền trên ấy, chiếc quần may bằng vân Thượng-Hải và đôi dép thêu cườm.

Đặt một cô 18 ăn mặc như thế cạnh một cô 18 mặc mi-ni Jupe th́ rơ là cô ấy nhà quê một cục nhưng vậy mà thuở đó có các cậu tự-tử v́ các cô như thường và cũng có những nhà thơ v́ các cô ấy mà dệt mộng y như ngày nay các cậu si các cô mặc din bằng vải thun vậy.

Người đẹp bất-diệt là như thế đó, họ ăn diện như thế nào cũng có kẻ chết v́ họ.

Kẻ viết bài nầy thuở đó đâu vào khoảng năm 1928, mới 14 tuổi, chưa biết si ai, nhưng nếu đă biết si càng phải thấy mỹ-nhân đội khăn bông hường lúc bấy giờ num-bờ oan không c̣n ai hơn nữa.

Những cô đội khăn bông hường vẫn cứ là Nàng như thường, không tin, các bạn t́m tiểu-thuyết của Lê-Hoằng-Mưu đọc thử xem, các bạn sẽ khóc thương Nàng lận-đận, sẽ sẵn-sàng hứng hoa rơi vui-vẻ.  Làm thơ đăng báo chẳng qua bởi NàngNàng thơ của bạn, tôi, nhưng thật-sự ra, Nàng không có tuổi, tên, cũng là Nàng thơ của ông nội, ông cố tôi, của tôi, của con tôi, của một ngàn năm trước, một ngàn năm sau.

Có điều nầy hơi khác là Nàng chưa biết Mẽo, vào thuở ấy, và Nàng đă dành tất cả thương yêu giả-dối cho người ḿnh.  Xin đừng ngộ-nhận, các cô me Tây thuở đó là các cô hạ-cấp hơn thế nhiều lắm.  Cô đội khăn bông hường là số dách thật-sự.