SÀIG̉N 50 NĂM TRƯỚC

 

Chó bẹc-giê làm tiền

Hồi-kư B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Nếu dịch thổ-tả hoành-hành một năm hai lần ở Sàig̣n th́ dịch-hạch chuột ba bốn năm ra tác-quái.

Dịch-hạch chuột dễ hơn tất cả mọi thứ dịch, nếu nó ra tay một năm hai lần như dịch thổ-tả th́ Sàig̣n nầy đă biến thành hoang-địa từ lâu rồi.

Ty vệ-sinh đô-thành vẫn có biện-pháp như trong các mùa dịch khác.

Trong trường-hợp nầy, biện-pháp có vẻ hữu-lư hơn nhiều; họ cho chó bẹc-giê đi bắt chuột.

Chuột cống Sàig̣n lắm con to hơn mèo, thành-thử kẻ thù số một của loài chuột không dùng được, mà phải cầu-viện tới một loại thú cũng bốn chơn, nhưng to hơn nhiều, đó là cho bẹc-giê.

Chó nầy có lẽ ty vệ-sinh nuôi sẵn và luyện tập với một mục-đích rơ-ràng chớ không phải là cho tư-nhơn, ứng-dụng trong mùa dịch đâu, v́ nhơn-viên ty vệ-sinh đô-thành điều-khiển mấy con chó ấy dễ-dàng như họ là chủ của chúng nó từ bao lâu rồi.

Ba địa-điểm săn chuột là Chợlớn, Chợ Cũ Sàig̣n và Cầu Ông Lănh, ba nơi đông-đúc, và nhứt là đó là ba trú-khu của người Trung-Hoa họ có tánh ở chật-hẹp lại không giữ vệ-sinh cho lắm!

Những căn nhà được nhắm trước tiên là các hiệu ăn, v́ các hiệu ăn bẩn-thỉu nhứt, lại là nơi sống lư-tưởng của loài chuột cống, chúng nó t́m thực-phẩm dễ-dàng, ăn uống phủ-phê.

Xe vệ-sinh ngừng lại, nhơn-viên nhảy xuống, cho chó xuống theo rồi cứ nhào vô các hiệu lùa cho đi vào bên trong, đi ra nhà sau.

Ai có vào phía sau các hiệu ăn uống b́nh-dân của người Trung-Hoa th́ biết ở đó tối, ẩm, chật và bẩn đến mức nào.

Dĩ-nhiên là trong xó nào cũng có chuột cống ẩn-núp cả và chó bẹc-giê đánh hơi chuột rất giỏi, bắt đầu truy-nả.

Không tả, chắc các bạn cũng thừa tưởng-tượng để h́nh-dung ra cảnh đổ vỡ trong các trận ấy của một buổi bố-ráp và sau khi chó bẹc-giê ra đi rồi th́ thật là „trải qua một cuộc bể dâu, những điều trông thấy mà đau-đớn ḷng“.

Dân-tộc Trung-Hoa rất có tài về ngoại-giao, cho đến đỗi rợ Mông-Cổ xâm-lăng họ, cai-trị họ mà họ c̣n biến Mông-Cổ ra Tàu một cách êm ru, huống-hồ ǵ là chó bẹc-giê.

Thế nên rồi họ chịu cảnh tang-thương mỗi trú-khu có một lần thôi và vài mươi người thôi.

Hôm sau, đoàn săn chuột trở lại th́ người Trung-Hoa đă nghĩ ra cách cản ngăn băo-tố rồi.

Chó chưa vào cửa, chủ nhà đă cho sứ-giả ra đón tận vỉa hè.  Sứ-giả nói với trưởng-đoàn: „Hô cái nị lấy chút đỉnh nhẫm xà mà!  Bắt chuột làm ǵ cho mệt lớ!“

Chó bẹc-giê rất ngạc-nhiên mà chứng-kiến cuộc hội-đàm ấy, ngơ-ngác sao trưởng-đoàn dẫn chúng nó sang nhà khác, sau khi nhét cái ǵ vào túi áo không rơ, rồi đến nhà khác, cũng cứ bổn cũ soạn lại, nhẫm xà, nhẫm xà, nhẫm xà.

Tất cả đều có lợi trong chiến-dịch nầy: chó bẹc-giê khỏi tổn sức lao-động, chuột cống tự-do sống chung ḥa-b́nh với các hiệu tiệm, nhơn-viên dắt chó đi săn có tiền nhẫm xà, các nhà âm-công được bán thêm ḥm, ty vệ-sinh làm tṛn công-tác trên giấy tờ.

Măi cho tới năm 1940 mà cái tṛ chó bẹc-giê săn chuột trong buồng các tiệm vẫn c̣n và vẫn c̣n cái tṛ nhẫm xà.

Nếu thuốc Streptomycine mà chưa ra đời chắc năm nay 1967 vẫn c̣n săn chuột, nhưng không rơ có nhẫm xà hay chăng, kẻ viết hồi-kư hiền-lành lắm, không dám điều-tra phóng-sự như mấy ông kư-giả.  Nhưng người ta đă hết sợ vi-trùng hạch chuột th́ chắc là không thể c̣n cái tṛ ấy được, ít lắm cũng trong vụ săn chuột.

Người Hậu-giang ăn thịt chuột, khắp nước Việt-Nam ăn thịt cầy.  Hai thứ thú trời sanh ra để cho ta thịt, loại nầy lại thịt loại kia.  Nhưng loài người lại đớp giấy bạc, hóa ra cầy tha chuột.  Loài người nhơn-đạo vậy thay!