Nữ thm tử thn Ổ

Bnh-nguyn Lộc

 

t Thiện ra khỏi nh lc trống lng mới điểm canh một, cn sớm, nhưng dn lng đ ngủ yn. Họ ngủ như g v quen lệ phải dậy sớm để ra đồng.

Nh anh ở cuối xm nn khng c con ch no hay biết để sủa ln cả. Anh đi lặng lẽ như một bng ma. Bỗng anh giựt mnh, đứng lại suy nghĩ. Trước mặt anh l đồng trống minh mng. Trời đm nay lại rất sng sao. Rủi ro c thằng no cn thức, n sẽ thấy anh ngay. Tuy n khồng thể nhận diện được ci bng đen l ai, nhưng n sẽ lm chứng rằng đm nay c người ra đồng, tiến về hướng l đường. Như vậy l khng chắc ăn lắm.

Nghĩ vậy, anh vội ngồi xuống ngay để b. Từ nơi xuất pht của anh, ra tới l đường của ng hương Cả Quang, chỉ c một cy số thi. Anh đi chậm lắm, cũng chỉ mất c một tiếng đồng hồ. Nhưng b th phải tốn th giờ hơn, mất hai tiếng cũng nn. Nhưng mặc kệ, thế no cũng đến nơi kịp lc.

Đm đồng m anh phải b ngang qua l ruộng ma của ng hương Cả. Ma để nấu đường l ma ăn hai ma, chỉ trồng một lần thi, chặt lấy ma, chừa gốc n sẽ mọc trở lại ma đường năm sau khỏi phải tốn cng của để trồng nữa. V vậy m anh b kh khăn lắm, chớ khng dễ như thoạt tin anh đ tưởng, v hai tay v hai gối cứ vướng gốc ma cũ hoi.

Đy l giữa thng mười một ta, đất ruộng la hay ruộng ma g cũng đ qu kh, qu cứng, tiết lạnh ma đng lại lm cho đất cứng thm, nn anh bị đau đầu gối chịu khng nổi, mặc dầu chỉ mới tiến được non một trăm thước. Nhưng khổ-hạnh nầy đng phải chiu đựng, nn anh cố m chịu đựng. Anh vừa b, vừa nhớ lại cu ht:

Đi ngang nh m, tay x chơn qu,

Lng thương con m, s g thn con.

Con của b m nầy l con Thẹo, con gi độc nhứt của ng Hương Ho Mt. Ai cũng ni l con Thẹo xinh đẹp, v anh cũng thấy như vậy, m thằng Th cũng thấy như vậy, ci mới l chết. Anh vả Th đều được cha mẹ bắn lời với cha mẹ Thẹo để xin cưới. Vua Hng Vương chỉ c một c Mỵ-Nương thi, m tới hai ch sắp-ranh bắn sẽ th hơi nhiều. Thế nn ba, m của con Thẹo phải chọn. Nhưng hai ng b nầy lại khng nhứt tr với nhau. B Hương Ho chọn thắng Th, v cho n thật th, dễ thương, cn ng th chọn anh, bởi anh c tương lai.

t Thiện l con trai t của ng thợ mộc Đnh, hạng thợ mộc danh tiếng, v ng chuyn xy cất những ngi nhả gỗ đồ sộ trong vng. Thợ đng bn, tủ, tuy kho tay, nhưng t cần thiết, t được trọng hơn l thợ xy cất nh gỗ qu, v ci nh mắc tiền hơn ci tủ nhiều qu, đng tủ khng kho cũng chẳng chết ai chớ xng nh m st chỗ yếu l nh khng đứng vững được lu đời. Hạng thợ nầy, lun lun l thợ ni, b quyết nghề nghiệp được cha truyền con nối, v cả đời, họ chỉ cần xy cất mười ngi nh đồ sộ l đủ ăn thong thả. Họ c giỏi nghề bao nhiu, họ phải đợi tới bốn mươi mới được thin hạ đặt hng (trước đ, họ phụ sự với ng cha). Xy xong một ci nh, mất hết một năm. Xy rồi, th năm sau đ lại thất nghiệp, v nh giu đu c nhiều. Vậy trong hai mươi năm sau, tức l năm 40 cho đến năm 60, họ chỉ dựng được mười nh l tối đa. Tuy lm cng việc c vẻ t, nhưng họ lấy cng rất mắc, nn c thất nghiệp cả một năm di, cũng chẳng sao họ hết.

ng Hương Ho Mt chọn anh l v thế, chớ cn thắng Th, th n chỉ lả thợ cho che ăn ma thi. Thợ nầy tay ngang, học chừng bốn ngy l lm được, lấy cng qu rẻ, sẽ ngho chết cha.

Bả Hương Ho Mt lấn quyền chồng, nn t Thiện sắp thua, v quyết định của b Hương Ho gy phản-ứng nơi ci anh Thủy-Tinh Thiện nầy. Đm nay, anh nhứt định phải tạo lụt lội để hạ Sơn-Tinh Th, m lụt nầy khng phải l lụt nước, m l lụt mu.

t Thiện b... b... v b trn đất cứng, hai bn tay rt rn ln, cn đầu gối, khng phải chỉ đau thi, m đ bắt đầu nhức nhối. Nhưng anh cứ b, v cng đau nhức, anh cng b nhanh hơn, v phải gy lụt xong trước canh hai, v đến canh hai l thợ nấu đường sẽ tới l để nhm l v bắt đầu nấu nước ma, anh chẳng cn ra tay được nữa.

Sao trẻ con b hoi, suốt bốn năm thng trước khi biết đứng, m chng khng c vẻ g mệt hết, cn anh rất khoẻ mạnh lại phải thở pho-pho như thế nầy. Mệt qu, anh nằm st đất để nghỉ. Nhưng hễ nằm yn th lại bị ci lạnh ma đng chụp ln lưng anh. V rồi phải b nữa cho đỡ lạnh. Nhưng anh thấy l giữa hai ci khổ, cần chọn ci khổ nhẹ. B đau gối l khổ nhẹ đ, snh với ci tương lai mất một c vợ xinh đẹp. Giữa anh v thằng Th, chỉ một đứa thi l được php c mặt trn đời nầy.

Nhưng rốt cuộc, t Thiện cũng tới nơi được. Anh lại nằm st ln mặt ruộng ma giữa những gốc ma cứng, để nghỉ ngơi lấy sức v nghĩ ngợi về hnh động sắp tới của mnh. Anh nghe rằng anh c v hơi sợ. Thin hạ đồn rằng năm kia, ng X trưởng Ti chết v cha anh đ gieo họa cho ng ta. Nh ng X, được cha anh xy xong, ng X vo ở th bị ma nht suốt một năm. Họ xầm-x với nhau rằng v X Ti h tiện, cho thợ ăn cơm với c kho hoi, thiếu thịt rượu mỗi hm, nn ng thợ Ci Đnh trả th bắng cch ếm ba Lỗ Bang trn đầu cột. Sau đ th X Ti qua đời. Bấy giờ thin hạ mới rủa thợ mộc Đnh dữ lắm. Ếm ma th cn tạm chấp-nhận được, chớ cn ếm cho người ta phải chết th qu c. t Thiện nghe rằng anh ta c thừa-tự ci c tm của cha anh, v ng thợ mộc Ci no cũng giỏi ba Lỗ Bang, v đều cũng c ếm cho người ta chết, t lắm l một lần trong đời họ.

t Thiện nghe sợ, trước cng việc sắp lm, v đy l lần đầu m anh lm dữ. Anh ta lại hơi lo, v thằng Th khoẻ mạnh hơn anh nhiều lắm. Hnh động sai một cht xu l chết như chơi: Anh ngc đầu ln để nhn vo l đường. Hai cy che trn, cao đng hai thước Ty được trồng đứng giữa my che. Một cy trồng dnh chặt vo nền gỗ Vấp, ring ở chỗ đ, cy thứ nh c lỗ ở dưới, lỗ nầy p ln một cy ngồng bằng gỗ Xoay. Cả hai cy che cũng đều lm bằng gỗ cy Xoay, v chỉ c loại gỗ nầy mới chịu đựng nổi sức mn qua một thời gian kh di l hai mươi năm. Cy che trồng dnh chịu đựng, cy che c lỗ th quay quanh thn n, st cy che kia. Hai con tru mạnh, ko cy che quay nầy đi. Thằng Th đưa ma vo giữa hai cy che, ma bị p lp xẹp, nước ma chảy xuống nền gỗ rồi chảy đi xa hơn, theo một mương gỗ để rồi đổ xuống mấy ci muống đất nung, chn đưới đất, chn tới miệng muống lận.

Thiện nn thở, ngồi dậy rồi đứng ln. L ma kh rơi rớt đy đ trn phần nền đất của l, khiến n phải trnh l hơi kh-khăn, sợ gy tiếng động. N cố bước thật nhẹ như con mo. Thằng Th lặng lẽ lm việc rất l tỉnh to, chỉ c mấy thằng thợ cho che ăn, lm việc sau canh hai mới l ngủ gục thi, by giờ chỉ mới giữa canh một v canh hai, dn lao động về đm no cũng cn tỉnh to được hết.

t Thiện bước tới, bước tới, tim đập thnh thnh trong lồng ngực. Anh ta cứ dại dột sợ rằng thằng Th cũng nghe được tiếng đập của tim anh. t Thiện bước, bước. Gần tới nơi, anh ta phải đứng lại, đợi cho hai con tru ko cy che quay đi qua rồi, anh ta mới vo vng trong được.

V anh đ vo được. Anh nghe mệt v tim anh bấy giờ đập dữ dội hơn khi ny nhiều lắm. Rủi thằng Th nghe tiếng động ? Nhưng chắc khng sao, anh sẽ cười v ni rằng anh tới đy để xin nước ma uống chơi.

*

* *

Th đt cy ma thứ bốn trăm vo che, chưa bung tay ra, v che ăn ma chưa được mm lắm, bung tay th cy ma sẽ rớt. Thnh lnh c ai từ sau lưng n nắm chặt cnh tay của n m đẩy vo che. Thoạt tin, n sợ ma, la ln một tiếng Oi thật lớn m chưa c phản ứng g hết. Nhưng chỉ qua c hai giy đồng hồ th n chợt hiểu t t. Cnh tay của n sẽ l ci cng của cy ma, v sẽ bị che ăn. V n sẽ chết chắc chắn.

Nhưng n vừa hoảng-hốt, vừa bối rối, nn hnh-động sai. Thay v chỉ bung cy ma ra l thot nạn. N lại qun mất điều đ, cố chống lại với sức đẩy vo. N lại dại-dột, ngoi cổ ra sau lưng để xem cho biết ai hại n. Ngoi cổ l đ lm yếu đi sức chống lại sự x đẩy rồi vậy. V bn tay n liền bị che ngoạm lấy. N ku ln một tiếng to hơn, kinh khiếp, v qu sợ v qu đau. Nhưng n chưa kịp thấy mặt kẻ hại n th n đ sut ngất rồi v sự đau đớn lm cho cả người n như muốn vỡ ra, nhứt l nơi c.

Người ngoi, nếu c người ngoi quanh đ, chắc đ nghe tiếng ku la, nhưng n th khng nghe, v liền sau đ, n ngất đi.

t Thiện chạy mất.

Non một tiếng đồng hồ sau, thợ nấu đường tới nơi th họ thấy sự tnh như thế nầy: hai con tru ko cy che quay đang đứng yn, v ko khng nổi nữa. Thn thể của thằng Th to qu, che ăn khng được, nn ci mnh của Th biến thnh một vin sỏi giữa hai bnh xe của một bộ my. Bộ my phải ngưng. Mu tay của thằng Th nhuộm đỏ c nền gỗ quanh bộ che, mu nầy cũng chảy xuống nhuộm đỏ nước ma trong muống. Mấy muống nước ma chưa đầy v Th lm việc chưa đủ giờ th chết đi. Bọn thợ nấu đường kết luận rằng thằng Th đ ngủ gục. Trong nghề đường, cứ vi năm th xảy ra một tai nạn loại đ, v tai nạn được xem l bnh thường, khng c g kh hiểu. ng chủ l được bo tin. Người ta cho che quay ngược để gỡ tay thằng Th ra, khing n về xm cho cha mẹ n chn cất, người ta tẩy rửa nền gỗ, mc nước ma bỏ đi v tẩy rửa muống. V hm sau, cng việc được tiếp tục như khng c g xảy ra.

Nhưng m c g đ xảy ra. Con Thẹo ở xm trong, nhưng n vẫn ra xm ngoi, xm của t Thiện. Linh tnh n cho n thong thấy c ci g bất thường trong vụ nầy. V n đ thấy vi chi tiết m khng ai thấy cả. Kẻ b giữa ruộng ma, đ để lại dấu vết như l l ma kh bi p st xuống mặt ruộng, với lại một số gốc ma bị đạp gy, tất cả để lộ ra một con đường nhỏ m di, đưa tới l đường.

Con Thẹo đi trn con đường ấy v n bắt được một đồng xu l bi. Đồng xu l bi l loại xu rất lớn, khng cn gi tri tiền tệ nữa, v khng c lỗ ở giữa đồng tiền, như xu đang được lưu-hnh. M n c ni đ l xu của Ty đem lại xứ nầy, thuở họ mới tới cai trị ta. Xu bằng đồng pha, một mặt c in một l bi Tu, v chữ Tu được khắc trn l bi.

Thẹo biết chủ nhơn của đồng xu đ. Ba chơn bốn cẳng, n chạy mau về nh để ko ng Hương Ho Mt đi xem con đường ma, được ai vạch ra đm rồi, đoạn n cha đồng xu l bi ra cho ba n xem.

- Thằng Thiện l đứa độc nhứt trong lng đeo đồng xu nầy trn ngực. Ba ni đ l dấu hiệu ring của những dng họ giữ b quyết ba Lỗ-Bang. Ba đ thấy g chưa.

- Ừ, sợi dy xỏ vo ci lỗ đụt ở mp xu để đeo vo cổ đ đứt, v dy qu cũ.

- Đ, tương lai của ba đ. N tn Thiện m lại qu c. Ba nn tố co n.

Hương Ho Mt nht xu vo ti, lm thinh m trở về xm với con. Qua đầu xm ngoi, ng tạt vo nh t Thiện. ng đứng nơi sn gọi n ra. ng hỏi:

- Đồng tiền l bi mầy đeo cổ, ở đu ?

t Thiện thoạt tin, đ ti mặt. Nhưng rồi n bnh tĩnh mở nt o ra, phơi ngực rồi đp:

- Thưa bc, đồng tiền nầy, con giữ rất kỹ, th n cứ cn trn ngực của con hoi chớ con đu c rời n được.

Cả hai cha con của Thẹo đều khựng lại, ngạc nhin giy lu. Con Thẹo tuyệt vọng v cng. N cứ đinh-ninh rằng n tm được thủ-phạm, v kẻ đ phải bị chết chm. Nhưng tại sao lại c đồng xu thứ nh m n đ lượm được. Thợ Ci đủ khả năng xy nh gỗ đồ sộ trong một huyện, chỉ c vi người thi, cn trong lng n th chỉ c ba thằng Thiện thi.

Nhưng bỗng Hương Ho Mt hỏi:

- Mầy đeo đồng tiền nầy từ bao lu rồi ?

- Dạ su thng. Ba chu truyền lại cho chu.

- Nhưng tại sao sợi dy của mầy lại mới tinh khi ?

Bấy giờ th Thẹo bỗng hiểu ngay, v mặt của t Thiện, nếu cắt da, th sẽ khng chảy ra giọt mu no hết. Dng họ n c tới hai đồng tiền nầy, v n đ xỏ dy mới vo để đeo đồng tiền thứ nh, khi n khm ph rằng đồng tiền thứ nhứt đ mất.

ng Hương Ho thộp lấy ngực n m gằng từng tiếng:

- Mầy đ giiết người, v thằng Th đ chết oan. Oan hồn của nỏ sẽ m mầy trọn đời. Tao khng tố co mầy đu, v thiếu bằng chứng, bởi mầy c quyền thay dy bất cứ vo lc no, v sự thay dy hm nay do tnh cờ trng hợp. Vả lại, cũng chẳng c bằng chứng rằng đồng tiền rớt dọc đường l của mầy. Nhưng mầy phải bỏ lng nầy m đi, v tao c cch khc để xử mầy, xử tử đ nha, chớ khng phải l xử hiền hiền đu. Tao sẽ phải bắt mầy đền tội, nếu mầy cứ ở lỳ trong vng nầy. Phải đi cho xa, đi mất, đi biệt, biệt xứ trọn đời.

Con Thẹo rống ln m khc, ng Hương Ho cự con:

- Khc, con gi th gặp g cũng khc. Mầy với thằng Th đ c g với nhau đu no.

- Hu, hu, ba ơi. Con khng c khc v ci chết của anh Th đu, m v ci chết oan của một người, bất cứ người no chết oan, con cũng khc hết, nhứt l khi kẻ giết người, khng bị xử.

- Biết lm sao giờ. Khng đủ bằng chứng thật r rệt, kh tố co n lắm. Ba chỉ c thể giết n m thi. Nhưng ba khng thch giết. Vậy bắt n bỏ xứ sở l đủ rồi.

 

Di cảo, Phụ nữ diễn đn. Số 40, thng 4 năm 1987