LƯU BÚT NGÀY XANH

B́nh-nguyên Lộc

     

Sáng Chúa-nhựt đầu tháng.

Trung-tâm thành phố Sài-g̣n giống như một cái ao sâu, sau một đêm mưa, nước dâng lên đầy ứ. Người của ngoại-ô đổ vào rún đô-thành như nước chảy vào chỗ trũng, đông gấp năm gấp bảy ngày thường.

Trên đại lộ Lê Lợi, cứ một trăm thước là một bóng trắng nổi lên, bóng của bộ sắc phục của cảnh-sát-viên công lộ, họ chận xe cho bộ hành băng qua con phố quá rộng ấy.

Bên cạnh mỗi bộ sắc phục trắng, một bộ đồng phục vàng với chiếc khăn xanh quấn cổ: hướng-đạo-sinh của ta phụ-lực với cảnh-sát để giữ ǵn trật-tự.

Hôm nay là ngày đầu mà một chánh-phủ mới bước lên lănh đạo quốc gia, nên cảnh-sát công lộ được tăng cường và tăng viện, chớ các ngày Chúa-nhựt thường không hề có những chặng chận xe quá ngắn như thế, và không hề có hướng-đạo-sinh phụ lực với công-quyền.

Trong không khí vùi nhộn ấy, một thiếu nữ từ nhà thuốc gác Nguyễn-Thị-Hai thất-thểu bước ra.

Nàng rất cao lớn, nhưng không cứng người và thân thể với dáng đi của nàng vẫn đầy đủ nữ-tính, nghĩa là vẫn uyển chuyển và yểu điệu. Người ta đoán được rằng nàng đẹp toàn diện, tuy chỉ thấy được phong-thái nhă-lịch của nàng mà thôi, c̣n gương mặt nàng th́ bị mái tóc bồng-bềnh có ư “lấn sân” ra phía trước, như để che giấu cái ǵ.

Người con gái nầy vừa mua một ống thuốc ngủ, thứ thật mạnh,  nàng mua được nhờ cái toa mà nàng đă gạt gẫm một vị bác sĩ quen thân với thân phụ nàng để mà xin. Nàng kêu mất ngủ đă nửa tháng rồi v́ đă trót uống cà-phê đen nhiều quá để thức học, giờ thôi uống cà-phê bộ thần kinh của nàng đă bị sự kích-thích trước vuốt cho có lằn xếp, không sao ngủ b́nh thường được nữa.

Ông bác sĩ quen nầy đă tin cô gái bằng lời, v́ quả đây là mùa thi và cô gái vừa đỗ bằng tú-tài toàn phần hôm kia, cha cô có báo tin mừng ấy cho ông thầy thuốc đó hay.

Đây là ngày cuối cùng của đời nàng, nên thiếu-nữ c̣n ham sống nầy nh́n cảnh vật với tất cả ngậm ngùi luyến tiếc. Ḷng nàng se thắt lại, nàng muốn khóc lên một tiếng cho bao nhiêu người trẩy hội vui tươi và thờ-ơ với nỗi sầu riêng của nàng, biết rằng có một người con gái đang đau như ruột gan bị xé và họ không nên vô ư thức mà cười cợt trong “vũng nước mắt” nầy.

Vâng, Loan c̣n ham sống lắm và ghen với niềm vui của thiên-hạ. Ham sống, nhưng nàng không thiết sống nữa, từ hôm kia, mà nàng hay tin Khương, người yêu của nàng, đă yêu một cô bạn đồng lớp với hắn ở Luật-khoa Đại-học.

Con đường trong của đại lộ không có xe qua lại. Loan phải ra bồn cỏ giữa phố để đón tắc-xi. Về nhà trưa nay, trong buồng ngủ, nàng sẽ uống hết ống thuốc nầy, sau khi kêu nhứt đầu và hâm hâm sốt. Mẹ nàng chắc không ngạc nhiên mà thấy nàng không thức dậy hồi ba giờ xế.

Có lo lắm, bà sẽ vào buồng nàng, sờ trán con thấy con hết sốt, bà sẽ an ḷng để cho nó ngủ. Tới bữa cơm tối th́ đă trễ quá rồi.

- Chị Loan !

Loan giật nẩy ḿnh mà nghe ai gọi đúng tên ḿnh. Có tật hay giật ḿnh, Loan cứ sợ người ta biết dự định của nàng rồi ngăn trở, cứ tưởng tượng ông bác sĩ quen cho người theo dơi nàng, ŕnh xem vẻ mặt của nàng để hành động kịp lúc, bởi sau khi biên toa xong, ông ta đâm nghi cái ǵ chăng ?

- Chị Loan !

Giọng kêu là giọng con trai, một đứa con trai đang bể tiếng, vừa ồ ề, lại vừa ẻo lả. Nàng day lại: một toán bộ hành vừa “sang sông” và ông cảnh sát viên vừa hạ tay xuống, bên cạnh ông ấy là một hướng-đạo-sinh. Không, không có ai trên bồn cỏ hết.

- Chị không nhận ra em sao chị Loan ?

Loan nh́n sững người hướng đạo sinh đang nhổ gị, cao lỏng khỏng và ốm nhom. Chính hắn đă hỏi nàng câu trên đây.

- Nghiệp đây chị.

- Nghiệp ?

- Dạ, Nghiệp, sói ở bầy Bắc Giang đây mà chị.

- Trời !

Loan kêu lên như vậy rồi thừ người ra, trong khi cậu thiếu sinh Nghiệp nh́n nàng mỉm cười, hănh-diện.

Thằng Nghiệp ! Nó mới mười hai tuổi ngày nào đây, mà giờ đă cao bằng ngọn tre miễu rồi.

Khi đi trúc chửa mọc măng

Khi về trúc đă cao bằng ngọn tre.

- Giờ em lên “Thiếu” và thay chị để làm bầy trưởng bầy sói Bắc Giang. Nghiệp nói tiếp.

- Vậy à ? Té ra em là Nghiệp ! Mau quá !

Nghiệp đứng thẳng người lên như con nhà binh. Cậu ta bất giác có dáng điệu ấy trước bầy trưởng cũ của cậu là Loan v́ cậu cứ c̣n nghe chị ấy là bầy trưởng măi và cậu cứ c̣n là sói măi.

Thật ra th́ ba năm đă qua rồi, Loan làm bầy trưởng bầy Bắc Giang năm nàng c̣n học đệ tam Gia Long. Thuở ấy Nghiệp đă mười bốn, nhưng nó vào hướng đạo trễ, làm sói th́ già quá, c̣n làm thiếu sinh th́ không có khả năng, bởi chưa được huấn luyện, nên nó ăn gian tuổi khai sụt đến ba năm.

Tuy nhiên, mặc dầu mười bốn, thuở ấy nó vẫn c̣n bé lắm, nên sự thay đổi nơi nó bây giờ làm cho người chị năm xưa không nhận ra nó được, không có ǵ lạ cả.

- Em th́ thấy thời gian qua chậm quá.

Nghiệp đứng lại b́nh thường và cười nói như vậy. Loan cũng bật cười. Đúng là quan niệm thời gian của nàng năm đó. Trẻ con luôn luôn nóng nẩy muốn làm người lớn. Làm người lớn xong, chạm trán với bao nhiêu là phiền toái, là khó khăn, là đau khổ, người ta thấy khác đi, muốn trẻ con trở lại, hoặc muốn thời gian ngừng trôi v́ họ biết rằng, ḍng thời gian sẽ mang lại cho họ những điều không hay, tệ hơn giây phút hiện tại nhiều lắm.

- C̣n các em Hoặc, Nhiệm, Công…

- Dạ, các anh ấy cũng đă lên “Thiếu” như em.

- C̣n sói bây giờ có ngoan như hồi đó không em ?

- Dạ, cũng y hệt như hồi đó.

Y hệt như hồi đó ! Đúng là như vậy. Con người cứ lên như những lớp sóng, đợt nầy kế tiếp đợt kia, và đại khái th́ đợt sóng nào cũng như đợt sóng nào, cũng như tre cứ tàn, măng năm nay cũng như măng của mười năm trước.

Chỉ có tre là khác măng thôi. Nhưng có những lúc như lúc nầy, tre bỗng sống lại thời măng.

Tất cả, từ lời nói của đứa em cũ, từ sắc phục của nó đến những điều nó nói đều xô nàng trôi ngược trên ḍng thời gian.

Niên học đệ tam ! Đó là niên học cuối cùng của đời người niên thiếu, niên học cuối cùng mà họ c̣n vui được với những niền vui thơ dại của tuổi trẻ, niên học mà họ c̣n mơ những giấc mơ huyền ảo, thần tiên.

Lên đệ nhị là phải học bù đầu suốt hai năm trường để thành người lớn và… đau khổ.

Người học tṛ năm đệ tam cũng mang máng ư thức rằng cuộc đời học sinh của họ phải chấm dứt cuối năm đó nên họ cố vui vớt vát lần cuối cùng, thành thử lớp đệ tam của trường nào cũng là lớp ba-gai nhứt, lớp làm cho giám thị khổ sở nhứt.

Họ sống vội đời học tṛ của họ, c̣n mấy ngày th́ đập phá mấy ngày, và đồng thời họ cũng biết rằng vội bao nhiêu cũng không kịp, v́ sắp văn hát rồi. Thế nên vui dữ họ cũng buồn nhiều.

Đó là mùa hoa nở của những tập “lưu bút ngày xanh” xinh xinh, khéo léo, mang rất nhiều trong mỗi tập bản sắc của chủ tập và bản sắc của bạn bè người chủ tập đó.

Người ta hấp tấp tích trữ h́nh ảnh, tuồng chữ và cảm nghĩ của bạn bè người ta, mà ngày kia “đời ngăn chia ngàn lối” người ta khó ḷng gặp lại.

Tất cả đều than khóc ve sầu, xác phượng, tất cả đều bùi ngùi thương tiếc cái chết của tuổi hoa niên, tất cả đều khóc trước những cuộc chia ly không tránh được.

Riêng Loan, nàng có đến hai tập “Lưu bút ngày xanh”, tập dành cho bạn hữu ở Gia Long và tập riêng cho giới hướng đạo,

Nàng c̣n nhớ rơ cái trang của chú sói Nghiệp. Chú ấy vẽ rồng vẽ rắn lu bù và lưu bút của chú là những ḍng chữ sau đây:

“Chị Loan, chị đă dạy em nên tập cho quen chịu đựng để ngày sau chống chỏi với sóng gió cuộc đời. Em ráng làm theo đúng lời dạy bảo ấy, để nữa lớn em khỏi phải xấu hổ mà gặp lại người chị cứ đứng vững như một thủ lănh can trường, trong khi đứa em thương mến chị lại chiến  bại”

                                                                                                   Kư tên: Sói Nghiệp.

Một thủ lănh can trường ! Có mỉa mai chưa ? Người thủ lănh can trường, hiên ngang năm nào trong giới hướng đạo, chưa chi đă sắp ngă quay ra trước một ngọn gió không đâu, một lượt sóng t́nh nho nhỏ.

Người thủ lănh can trường năm xưa đă dạy sói và chim non những tư tưởng cao cả, dạy chúng nó có t́nh thương quê hương xứ sở, t́nh yêu loài người, đă dạy chúng nó nhiệm vụ công dân, nhiệm vụ của một phần tử của cái xă hội lớn của giống vật hai chơn.

Thủ lănh ấy không hề đá động đến t́nh yêu, không phải v́ lũ sói là trẻ con không nên nói tới điều ấy, mà v́ t́nh yêu không phải là điều quan trọng nhứt trong đời người.

T́nh yêu đẹp lắm, và nếu không có t́nh yêu, không biết con người sẽ khô khan đến đâu. Nhưng thiên nhiên cũng đẹp không kém, hội họa, âm nhạc có thể c̣n đẹp hơn, và nghĩa vụ th́ chắc chắn là đẹp, không có ǵ vượt qua nổi.

T́nh yêu ! Ừ, nó đẹp lắm ! Và nàng đă đau lắm khi mất nó. Sau nhiều trận khóc gió thảm mưa sầu, Loan đă ngậm ngùi rưng rưng lệ mà nhớ lại những buổi đi xem chiếu bóng với chàng, những ngày chúa nhựt đi “bic-nic” với người bạn mà nàng quyết trăm năm gắn bó đời nàng với hắn.

Giờ bao nhiêu lời ngon tiếng ngọt, hắn để mà rót vào tai một thiếu nữ khác, bao nhiêu lịch sự hắn để mà săn sóc người bạn mới của hắn, bao nhiêu mơn trớn dịu dàng hắn để mà vuốt ve kẻ có diễm phúc hơn nàng. Đau lắm thay !

Nhưng mà …

Người thủ lănh năm nào không thể không thấy cậu thiếu sinh đang tràn ứ tin tưởng, đang căng đầy ư chí phục vụ, đứng trước mặt nàng để gợi nhớ cái “ta” năm cũ của nàng.

Cái “ta” ấy, năm đó, lại thoáng thấy cuộc đời rực rỡ huy hoàng, và sự thật th́ có phải cuộc đời đang rực rỡ, huy hoàng đây không ?

Cái “ta” ấy, năm đó, lại thoáng thấy cuộc đời đen tối, đầy tủi nhục, của nhiều lớp người tự nguyện sẽ giúp một tay cho họ được sống một đời sống có thể thống phần nào.

Cái “ta” tốt và đầy phấn khởi ấy đă bị bước đầu của đời người lớn làm méo mó bậy bạ rồi đây !

Ư, t́nh yêu đẹp lắm ! Cứ mà yêu đi ! Ừ, bị t́nh phụ th́ đau lắm, cứ mà sầu đi ! Nhưng phải quên, và nhứt là phải nhớ.

Quên mối sầu không đáng sầu muôn năm ấy và nhớ rằng hột cơm, tấm áo của đoàn thể ḿnh chưa đền.

- Chị c̣n giữ tập “Lưu bút ngày xanh” hay không chị ? “Thiếu” Nghiệp hỏi.

Loan giựt ḿnh, chợt tỉnh:

- A… ơ… c̣n chớ ! Nhưng chị bận không có đọc lại bao giờ hết. Nhưng chiều nay chị phải đọc lại cái trang của em mới được.

- Bây giờ chị làm ǵ chị ?

- Chị đă đậu tú tài toàn phần. Nay mai chị sẽ ghi tên vào lớp dự bị của Khoa học Đại học.

Thật như vậy, đây là dự định mới nhứt của Loan, dự định chỉ mới được dựng lên có hai phút đồng hồ thôi.

Không, nàng không đi làm nữa như đă sắp đặt. Nàng cũng không chết nữa như đă lén mọi người mà chuẩn bị.

Tiếp tục học ở Đại học,  nàng sẽ được nằm lưng chừng giữa đời sống học tṛ và đời sống người lớn, đời sống mà nàng rất ham muốn và bồn chồn trông đợi từ mấy năm nay, nhưng bây giờ thấy là không toàn thiện toàn mỹ như nàng tưởng tượng.

Không chết nữa để mà đọc lại mấy tập “Lưu bút ngày xanh” chứa đựng những lời nguyền của bạn hữu nàng và của chính nàng, lời nguyền xứng đáng với đoàn thể đă tạo ra nàng, nuôi dưỡng nàng.

Người cảnh sát viên năy giờ làm việc một ḿnh. Y nh́n cậu “Thiếu” Nghiệp mà mỉm cười. Cậu ta hiểu ư, đưa ra một cánh tay.

Tức th́ bao nhiêu xe cộ đều dừng lại như bị chiếc gậy thần định thân họ lại, trong khi đó th́ bộ hành băng qua phố.

Thật là huyền diệu, sự trật tự trong xă hội ! Loan thấy rằng đời sống t́nh cảm của con người cũng cần được hướng dẫn phần nào cho nó đỡ bừa băi.

Vâng, giết chết t́nh cảm là sát nhân đấy. Một xă-hội không t́nh cảm là một xă-hội người máy, một xă-hội thú vật.

Nhưng một xă hội buông lung cho t́nh cảm là một xă-hội bắt đầu xuống dốc.

Xe cộ phải được tự do chạy trên đường phố, nhưng thỉnh thoảng cũng phải có một cánh tay ngăn ḍng thác lũ ấy lại, tạm thời trong giây phút, không th́ đổ vỡ cả.

T́nh yêu đẹp lắm, và đau v́ t́nh cũng đẹp lắm. Nhưng nỗ lực mà quên mối sầu t́nh và thành công được trong nỗ lực ấy, c̣n đẹp hơn biết bao !

T́nh thương mẹ, lớn lao như thế kia, vậy mà c̣n có thể thay thế được bằng t́nh yêu, th́ tại sao một mối t́nh bị giết oan lại không được thay thế bằng một mối t́nh khác.

Nàng bước lên một chiếc tắc-xi vừa đậu lại, nói lớn:

- Chị đi nhé, Nghiệp !

- Dạ, chúc chị vui vẻ !

Loan vui vẻ thật. Nàng mở xắc ra, lấy ống thuốc ngủ, lượm từng viên rồi bỏ rơi xuống đường, cứ vài phút một vơi đi một viên.

Những chiếc lông ngỗng mà nàng Mỵ-Châu tân thời nầy gieo rắc dọc đường không đưa tới chỗ mà con gái thời xưa phải chết. Trái lại, nó đánh dấu con đường ham sống của một thiếu nữ vừa tỉnh ngộ sau cơn ác mộng.

Nếu có một anh Trọng-Thủy thời nguyên tử nào theo dấu những chiếc lông ngỗng ấy, chàng sẽ t́m thấy một thiếu nữ sống nhăn, mặc dầu thiếu nữ ấy đă bị một chàng Trọng-Thủy phản bội.

Tập lưu bút ngày xanh của nàng có phép mầu xóa được một niềm đau cứ ngỡ là không bao giờ nguôi, v́ ngoài những câu văn than khóc xác phượng, khóc ve sầu, tập ấy có mang một đoạn văn lành của một chú Sói con.

 

                                                                                   Tiền - Phong, 1966