Nước Tu mun thuở

 

Bnh-nguyn Lộc

 

Năm xưa, một người Php ở đy đ khoe với bạn từ Ba L mới sang: Chng ti đ nhốt nước Tu trong Chợ Lớn.

Cứ nghe theo ng ấy, bạn vo Chợ Lớn sẽ thất vọng ngay v khng thấy nước Tu đu cả. Ngy nay lại cng khng thấy hơn, v người mnh đ xen lộn rất đng với người Trung Hoa từ lc chiến tranh.

Nhưng nước Tu quả thật c mặt đu đy. Người ta cảm nghe n hiện diện, nhưng khng r được n ở đu.

Ti muốn ni đến nước Tu mun thuở với biệt sắc đệ nhất v nhị của n, chớ khng kể đến những tửu lu lai căng m trong đ người ta ăn vi c m uống cỏ-nhc, khng kể những tiểu thư mặc o Thượng Hải m ni tiếng Ăng-L.

No đu thủ hạ của Dương Ngạn Dịch, những kẻ phiu lưu đ họp sức với cc tay tin phong của ta để xy dựng miền Nam? Họ đ bị Việt ha cả rồi khng cn dấu vết g của người tị nạn Mn Thanh hay sao ?

Người ta quả quyết rằng nước Tu c mặt th n c mặt bằng những kẻ đến sau. Ti khng tin thế, v dn phiu lưu no cũng muốn thnh cng cấp tốc m khng ai thnh cng được với những ci cố hữu của nước nh họ.

Nước Tu ở đy phải chăng l vi ngi cha mi cong cong lợp ngi ống bằng đất hay bằng sứ lm cho ta nhớ lại những chiếc am cheo leo trn sườn ni của một chuyện đời xưa no? Phải chăng những anh chng bn tiu thiều thổi ln dọc đường những điệu nhạc đau thương của một dn tộc ngn năm bị p bức ?

Khng, ti đ tm thấy nước Tu thật sự ở ngoại xa kia.

Bạn hy đi Bnh Đng một chuyến chơi. Khi qua khỏi hai cy cầu sắt cao như nh lầu, bạn sẽ c ảo tưởng rằng bạn đi du lịch ở đồng qu Trung Hoa.

Nng dn ở đy c một bng dng lạ kỳ. Họ đội những chiếc nn my mường tượng như nn cụ của ta nhưng nhỏ hơn, c khot lổ ở giữa để li tc ra nếu người đội nn l phụ nữ, v để li ci sọ trọc ra lếu người đội nn l đờn ng con trai. Quanh vnh nn, điểm vải đen thả xuống như để bo rằng dưới chiếc nn ấy đang np những cuộc đời đen tối.

Họ gnh những thng thiếc c gắn ống tre bn hng, tay đẩy nghing thng, chơn đi di theo những vồng cải.

Vồng cải đấp cao hơn mặt đất đến ba bốn tấc ty, thnh vồng lng quyn như t xi măng v vng no cũng ngay boong như cng trnh của thợ hồ kho.

Đ l hnh ảnh trung thnh của một nước Tu chen cht nhau trn chu thổ Hong H v về sau, trn chu thổ Dương Tử, v thiếu đất nn phải lm cực lực (culture intensive), chăm sc đất như nui một đứa con o uột.

Ngn năm về trước, nước Tu đ trồng cải như thế, khng phải v họ khng biết theo thời m v phương php canh tc cực lực l phải lm như vậy.

Rời khỏi chiếc đai trn lưng mẹ, người nng dn Tu đ vuốt ci thnh vồng cho lng, mi cho đến khi được vi nng một nấm.

Những người Triều Chu trồng cải ở Bnh Đng phải chăng l con chu của đon Dương Ngạn Địch ? Những kẻ phiu lưu đầu tin, đến đất hoang, buộc lng phải theo nghề nng, rồi cha truyền con nối, họ vung trồng tưới cải mi cho đến ngy nay ?

Ai nấu m sẽ giải nghệ, anh thợ lm đn giấy trn trn rồi sẽ đổi nghề. Họ sẽ được việt ha hay sẽ về Tu. Nhưng những người trồng cải vung vồng nầy sẽ bm mi vo mnh đất đen mướt ở Bnh Đng v khng ai giựt nghề họ được m cũng khng ai tẩy chay hng ha họ được.

Họ sống ring biệt ở đ, nước Trung Hoa biến đổi với thng năm, nước Việt Nam v thế giới sẽ thay hnh, nhưng họ m mi tnh trạng nng dn Hn, Đường, Nguyn, Tống, Minh, Thanh.

Ba trăm năm nữa Si Gn chng ta vẫn cn chứa chấp một nước Tu nhỏ đ, khng nguy hại cho an ninh v nền kinh tế của ta cht no cả, v đ l một nước Tu thủ phận, chỉ mong được chn cơm hằng ngy, nhưng m sức sống lại phi thường khng sao đồng ha được.

Si Gn xa hoa nhưng Si Gn cũng lm việc. Nhưng khng đu người Si Gn lm việc nhiều bằng ở đy. Đ l một trường hợp cần c v nhẫn nại m ai muốn theo gương phải tới đ m thọ gio. Cu ht Bao nhiu tấc đất tấc vng bấy nhiu ở đy mới đầy đủ nghĩa.

Họ thức khuya dậy sớm, họ chn lấm tay bn, những thứ ấy khng thấm vo đu đối với việc họ nho, họ trộn phn người để tưới cải, đối với việc họ ở cạnh những ci ao phn ấy từ năm ny đến năm khc.

Chiều đến, người ta thấy đn b thấp nhang ngoi sn khng phải để cầu nguyện pht ti pht lợi m chỉ van xin ma quỉ đừng m hại họ thi.

Họ đ nhẫn nại đến chỉ dm mong được sống an ổn l sung sướng lắm rồi. Đ l mong mỏi của dn Trung Hoa từ thuở Thần Nng.

Cn đờn ng th uống tr, đnh cờ tướng trước những ci nh vch vn to bằng một chiếc xe hơi bậc trung, thỏa ch bnh sanh như trn đời chỉ c bao nhiu sung sướng đ thi. Đ cũng l mn hưởng thụ độc nhất của dn qu Trung Hoa từ thuở Hong Đế. Nước Tu mun thuở ơi, đẹp hay xấu, hại hay khng, đy khng xt đến. Chỉ biết l người đ t ln một gc Si Gn một biệt sắc ring, lm cho gương mặt của n thm một nt ngộ nghỉnh thầm kn dễ yu.

(Nhn Loại, 1957)

Binhnguyenloc.com