M THANH B MẬT

Bnh-nguyn Lộc

Lc đ ti mới tập đi viết bo, ti đ ngồi trong ta soạn hằng giờ m khng đẻ ra được lấy một chữ. My in chạy rầm rầm, mấy bc thợ sắp chữ ni chuyện ỏm tỏi ln, mấy thằng bạn đồng nghề ci nhau đến bể nh, th cn đầu c no để viết nữa.

Một anh tp-p cn trẻ, đi ngang qua mấy lần, thấy vậy mĩm cười thương hại rồi ni:

- ng nghe họ lm g, bịt tai lại đi.

- Nhưng bịt tai lại th cn tay đu để viết ?

- Nghĩa l bịt bằng tưởng tượng, tưởng như l khng nghe g cả.

Mặc dầu phương php của anh thợ ni ra nghe kh tin l c thể lm theo được, ti cũng cứ theo, nếu khng th chỉ cn việc xch viết ra về.

Hai hm sau l ti viết bo được như nằm ở nh qu. Từ đ ti sung sướng qu, ai khổ v tiếng của mun ngn động cơ, ai khổ v đn b trẻ con trong xm chửi lộn, mặc họ, ring ti, ti điếc một cch nhơn tạo lun lun.

Nhưng con người sống với cơm nước m cũng sống với hnh ảnh, mu sắc, v m thanh. Bịt tai lại bằng cch đ, con người sẽ đi tiếng động lắm. Ngặt hễ mở tai ra l chng n n ko vo.

Phải c một ban trật tự lừa lọc, sot v cho đứa no vo v ngăn đứa no lại, ta mới khỏi ăn những m thanh man rợ n gặm mn bộ thần kinh của ta.

Kh lắm, nhưng cố gắng m tập th sẽ thnh cng. Chừng ấy bạn sẽ ngạc nhin m thấy đ thnh khng phải chỉ ồn những tiếng động dơ dy đu.

Sng sng sau trận pht thanh xi gi, bnh bo, bắp nấu th một giọng ngm thơ trong trẻo nổi ln trong cc xm. Mới nghe người ta ngỡ ai mở ra-d đu đ v giọng ngm hay hơn giọng ngm của cc ngm sĩ quen biết.

Ca sĩ v hnh ngm lục bt như vầy:

Đậu nầy n nng như Trương Phi,

Dn như pho nổ, mua đi cc b !

Th ra đ l chị m bn đậu rang, cn quờ quạng ngoi đầu ngỏ. Trước kia chị nầy đi hnh khất. Từ ngy c lời khuyn răn của cảnh st, chị ta đổi nghề ngay. Cảm động thay !

Đ l một nghệ sĩ c ti m khng tự biết, người nghe cứ tiếc sao mnh khng c một ci my ghi m để thu lấy giọng rao hng ngm thơ của chị.

Chiều lại, một số hnh khất chưa chịu hon lương hiến cho ta những pht trở về qu cũ v thời xưa no nuột khiến cho ta rưng rưng nước mắt, nhớ lại thời thơ ấu no.

Tiếng ku cơm của họ, nhứt l vo những ngy sc ngy vọng, đnh thức tỉnh trong lng ta cả một dĩ vng xa xi: một con đường mn uốn o qua lng, một b lo xch bị than van trong chiều t:

Ớ ơ bớ cơm, bớ gạo, lm doan, lm phước bố th cho kẻ bần hn

Sign bỗng chết mất đi v thn d hiện ln với tất cả thi vị v đi rt của n.

Đn đường đ bừng chy. Trời nng bức khiến ai cũng thm ci g ươn ướt m ngn ngọt. Vừa lc ấy th một thứ m thanh huyền ảo khc nổi ln.

Ai bột khoai bn tuđậu xanh nước dừa đường ct hn

Tiếng ct ln cao vt như đầu ngọn thng rồi hạ xuống tiếng hn n cứ mn lần trong đm tối như l giọng thỏ thẻ của một giai nhn.

Chị bột khoai no cũng xấu x cả. Nhưng đừng nhn mặt họ, cứ lắng nghe họ rao th bạn sẽ tương tư như nng cng cha ngy xưa tương tư anh thổi so.

Năm xưa một nhc sĩ Php t m ghi tất cả m thanh của những lời rao của những lời rao qu ở Sign.

Ghi xong xui, xem lại th cu rao qu bột khoai r l một bản nhạc đng ch .

Trong đm lặng, ở đầu một phố vắng, tiếng rao di thậm thượt ấy bỗng ngn nga ln, uốn o, khc xa biết bao nhiu với giọng rao cộc cằn của ch chệt gi: Tu phụng dang hột dưa !.

Một bạn văn gốc H Nội, anh Nguyễn-Đức-Quỳnh ni: Người Sign quả thật lười, ăn g cũng muốn lm sẵn tất cả, chỉ cn mỗi việc nhỏ l bỏ mn ấy vo miệng thi; đu đủ th gọt sẵn xắt ra từng miếng, ma th p xc lấy nước.

ng bạn ấy qun rằng người Sign chng ti lại lười nghĩ nữa. Rao mn qu, họ bắt phải rao ln tất cả thnh phần của mn ấy, qu nấu bằng mấy mươi thứ phải kể ra hết cho họ nghe.

Nhờ ci lười ấy m ta c một điệu nhạc bột khoai kỳ lạ kia.

Nhưng bạn ơi, Sign l một c tnh nhn đng lắng nghe tiếng thủ thỉ vo buổi trưa.

C tnh nhn ấy đ bị lai căng rồi. Trưa trưa c vẫn ht ru em:

Cy đa trốc gốc tri rồi,

Đ đưa bến khc bậu ngồi trng ai

Nhưng c lại pha vọng cổ trong lối ht v thỉnh thoảng cao hứng c pha giọng tn nhạc vo đ.

Lắm khi c cn to bạo sửa đổi cu ht cổ truyền khiến nghe qua, khng nn cười được. Thay v ru:

Đn no cao bằng đn Chu Đốc,

Dốc no trượng bằng dốc Nam Vang.

Một tiếng anh than hai hng lệ nhỏ,

Ngặt cn cht mẹ gi biết bỏ cho ai.

C lại ht:

Đn no cao

.

Một tiếng em than, ba bốn đi vng anh khng tiếc,

Lấy được vng vng em chẳng thm biết tới anh.

Trưa Sign ! Buổi trưa Sign no k giả cũng ngược dng năm thng trở lộn về thời thơ ấu ở nh qu.

Cy ở đu khng thấy nhưng r rng nghe tiếng chim ht-c ku, cao tt m, buồn thấm tha.

Buồn ơi, xa vắng mnh mng l buồn.

Dn tộc đ nghĩ ra một chuyện cổ tch nn thơ mới cắt nghĩa được giọng ku rất thảm thiết v rất nhớ nhung của loi chim nầy.

H.tcc !

Xa hơn nữa, nghe như ai g mủng va bằng ci di gỗ cứng:

Cốc Cốc ... cốc cốc ... cốc

Tiếng chim ku giống hệt thầy cha g m nn thuở b ti đ tạm gọi chim đ l chim thầy cha mặc dầu khng hỏi ai để biết đch xc được cả. Nhưng lun lun sau đ mười pht th tiếng chim biến ra thế nầy:

Cốc c, cốc c, cốc cố, cốc c

Đ l hai con chim, một con trống v một con mi chăng ?

Nhưng bng khung nhứt l tiếng chim vịt ku thương:

Chpchpchpchpchpchpchpchpchip

Lun đủ chn tiếng chip như vậy, nn người ta mới:

Vẳng nghe chim vịt ku chiều,

Bng khung nhớ mẹ chn chiều ruột đau.

Chim ơi con người đa cảm m tạm tr nơi đy cũng đ thấy mnh lạc lng bơ vơ rồi, chim cn tới chốn nầy lm chi ? Nhạc chim khng ai thm nghe cả, y hệt như trong những hộp đm kia, nhạc rền tai m khng ma no thm ch , họ thch nghe tiếng cười dn v trong của người bạn gi cng bn rượu hơn.

 

(NHN LOẠI, 1957)