Người xỏ vàm nghé

 

                                                              B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Một làng quê, nhưng thuộc vùng an-ninh.

Một ủy-viên tài-chánh đi thâu thuế, về ngang qua một cánh đồng th́ bị hạ-sát.

Kẻ sát-nhơn đập lên đầu ông ta bằng một vật cứng mà không bén, như là một thanh củi tṛn và to chẳng hạn.

Ông ta vỡ sọ chết tốt.

Tất cả tiền bạc trong ḿnh ông đều bị cướp sạch.

Tỉnh phái một viên thám-tử khá về làng để t́m thủ-phạm, v́ án-mạng nầy có vẻ do người thường gây ra hơn là có tánh-cách chánh-trị, bởi, như đă nói, làng thuộc vùng an-ninh, hơn thế, khí-giới giết người không phải là thứ khi-giới mà bọn khủng-bố thường dùng.

Viên thám-tử tên là Quang, hăm sáu tuổi, có học khóa tu-nghiệp về nghề trinh-thám chớ không phải như lính-kín thường đời Pháp-thuộc.

Anh ta có một đứa em trai, đang đi học, cậu nầy rất mê truyện trinh-thám và cứ tưởng ḿnh có khiếu trinh-thám ghê lắm.

Người anh thường chế-nhạo cậu em và lần đi công-tác nầy, ông anh len-lén làm một việc bất-hợp-pháp là dẫn cậu Minh, nhà trinh-thám tương-lai đi theo, không cho biết mục-đích và nơi đến trong chuyến ra đi nầy; măi cho đến lúc họ tới nơi, mật-tŕnh với nhà chức-trách địa-phương, rồi cậu Minh mới biết đâu là đâu.

Cậu ta phấn-khởi ghê lắm, nhưng phấn-khởi bao nhiêu, cậu ta phải thất-vọng bấy nhiêu sau mấy ngày hai anh em cùng làm việc chung với nhau.

Ở đây điều-kiện khác hẳn với những ǵ cậu ta đă đọc trong các truyện trinh-thám.  Âu-Mỹ mà luôn-luôn các vụ án-mạng xảy ra trong một cái pḥng, hung-thủ để dấu-vết lại, rất dễ t́m thấy, như một mẩu thuốc lá, một dấu tay trên nắm cửa, trên thành ly, một dấu giày trên nền gạch, rồi do cái dấu-vết ấy mà suy-luận ra măi th́ t́m thủ-phạm dễ như ăn cơm, ít lắm là như trong các tiểu-thuyết ấy đă nói.

Cỏ đồng không phải là gạch bông hay sàn ván đánh vẹc-ni mà giữ dấu-vết lại.  Những mẩu thuốc trên cỏ là mẩu thuốc lối ổ sâu-kèn mà bất-kỳ anh nông-dân nào cũng hút hoặc là mẩu thuốc Mê-Da trắng, tám đồng một gói chớ không phải là hiệu thuốc đặc-biệt nào mà từ đó suy-đoán được phong-cách của người hút nó.

Cả hai anh em đều dẫm chơn lên một đám bùn lầy, không tiến tới được bước nào, suốt tuần-lễ đầu.

Sáng hôm ấy Quang và Minh đánh một ṿng qua các xóm, không mục-đích rơ-rệt mà cũng chẳng mong ǵ.  Quang nghĩ rằng có lẽ anh phải trở về, làm báo-cáo thú-nhận thất-bại của anh.

Bỗng họ đi tới trước một cái nhà không hàng rào.

Một con trâu nghé bị cột nơi một cây cột chuồng trâu, mà cột bằng dây tṛng cổ, chớ không phải là dây mũi, v́ con nghé chưa được xỏ vàm mũi.

Trâu cha và trâu mẹ được thằng bé chăn trâu dẫn ra đồng.  Nghé kêu nghé … ngọ … nghé … ngọ mấy tiếng, cha mẹ nó đáp lại, không tha-thiết lắm, v́ nghé đă khá lớn, rồi cả hai đi theo luôn bé chăn trâu.

Một người đàn ông râu ngạnh trê, mày rô, trông hung-tợn lạ, đang chặt cái ǵ bằng rựa, cạnh chuồng trâu.

Găng là một thứ cây tạp, dùng làm củi, nhưng gỗ nó cứng-rắn hơn cả gỗ danh-mộc nữa.  V́ cây không lớn được, nên không dùng được vào việc ǵ khác hơn là chụm lửa, không thôi nó đă được vào hạng danh-mộc hạnh nhứt chớ chẳng vừa.

Khi họ vào sân th́ người nông-dân nầy cũng mới làm xong công-việc.  Hắn vừa ngước lên nh́n hai người khách lạ, không chào hỏi ǵ cả, v́ hắn biết đó chỉ là kẻ hiếu-kỳ.

Minh bỗng nhớ tới từ-ngữ „đâm heo thuốc chó“ và nghĩ rằng đây là một kẻ đâm heo thuốc chó đây v́ bộ mặt hung-thần của hắn mà cỡ gặp nơi truông vắng chắc người ta phải lạnh ḿnh, nhứt là khi hắn được vơ-trang bằng chiếc rựa bén nầy.

Hắn đứng dậy, đi vào nhà, giây lát sau trở ra với một chiếc dây đánh bằng vỏ mây chẻ nhỏ rồi đánh lại.

Hắn bước tới cây cột, nơi con nghé đang bị cột ghịch lại bằng một sợi dây cổ ngắn.  Hắn xách tai con nghé, nó vùng-vằng nhưng rồi cũng vâng lời, để hắn kéo đầu nó đi đâu tùy thích.

Lẽ cố-nhiên là hắn kéo đầu con nghé ra ngoài chuồng, đè cổ con nghé lên một cây đà ngang vừa tầm với bề cao của con nghé.

Xong đâu đó, hắn lấy cây dùi bằng găng mà hắn chuốt nhọn khi năy rồi nhắm-nhía đoạn đâm mạnh qua mũi con nghé, quyết chọc thủng miếng sụn ngăn cái mũi con nghé ra làm hai buồng.

Nhưng dùi găng không đủ bén nhọn mà sụn mũi trâu lại rất dai, nên hắn không thành-công ngay.

Con nghé rống lên một tiếng kêu đau nghe bắt rởn ốc, rồi thụt đầu vào chuồng tức-khắc.

Sụn không bị chọc thủng nhưng vẫn bị thương nặng.  Mũi nghé chảy máu ṛng-ṛng.

Cả Quang lẫn Minh đều mọc da gà.

Người nông-dân có bộ mặt hung-tợn, hầm-hầm lần nầy dùng vơ-lực với con nghé.  Hắn nắm dây cổ nghé, kéo đầu nghé ra ngoài.

Nghé tŕ lại và tuy c̣n non dại, con vật cũng đă mạnh lắm rồi, nên hắn phải h́-hục với con nghé đến toát mồ-hôi ra dầm-dề mới lôi đầu nó ra được.

Con nghé chỉ c̣n cựa quậy được cái thân nó.  Nó dậm đất nện cứng của nền chuồng, nát ra thành đất bột hết, và nó thở phào-phào, mắt nó kinh-sợ thấy mà đau ḷng không thể tả.

Minh nh́n người nông-dân th́ thấy mặt hắn trở nên man-rợ hơn bao giờ hết.  Hắn cắn chặt răng lại, đôi mắt hắn đỏ ngầu và toàn-diện gương mặt hắn, hực lên sát-khí.

Hắn bậm môi rồi vận-dụng cả toàn-lực, cho hết cái mănh-lực ấy vào cả cánh tay mặt là tay cầm dùi rồi hắn đâm ngang một cái, lần nầy mạnh bằng hai, ba lần trước nữa.

Con nghé lại rống lên một tiếng rồi thôi.  Cơn đau đă lên đến độ tột-cùng rồi nên nó tê-tái hay sao không rơ mà nó chết điếng đi cả phút đồng-hồ.

Khổ-hạnh của nó đă hết đâu!  Bây giờ mũi nó mang một cây dùi nằm ngang, trông như là các pháp-sư xiêng-quai, hoặc như là người lính Cô-Dác (Cosaque) ngậm dao để im-lặng tấn-công địch-thủ ban đêm.

Người nông-dân đă bớt vẻ man-rợ, nhưng hắn lại làm một việc ghê-rợn vô-cùng v́ tánh-cách thản-nhiên của cử-chỉ hắn.  Hắn b́nh-tỉnh rút cây dùi ra, như là rút từ dưới đất lên một nọc chôn sái chỗ, mà đất th́ không biết đau-đớn ǵ cả.

Con nghé lại rống lên một lần nữa, và một lần nữa.  Minh nghe lạnh nơi xương sống.

Vẫn chưa hết.  Hắn lại b́nh-thản xỏ sợi dây mây-đánh, qua cái lỗ vừa xoi thủng ấy.  Dây nầy cứng mà vết thương th́ c̣n mới rành-rành nên con nghé lại rống lên lần thứ tư.

Con nghé đă được xỏ vàm, lần đầu-tiên trong đời nghé của nó, và suốt đời trâu, nó sẽ vâng lịnh loài người luôn-luôn, v́ vết-thương lành, nhưng nó không sao dám dùng sức mạnh của nó để thoát khỏi sợi dây mũi ấy, bởi da mũi nó non, hễ nó chống lại, một thằng bé cũng đủ sức làm cho nó đau-đớn vô-cùng.

*

*       *

Không c̣n ǵ nữa mà xem, Quang kêu em đi.  Y nói:

-     Mầy có thấy họ thọc huyết heo lần nào chưa?

-     Chưa!

-     Cũng lạnh xương sống lắm, nhưng không đến đỗi hăi-hùng như việc xỏ vàm trâu nghé, bởi con heo bị lưỡi dao thọc vào yết-hầu rồi th́ nó không c̣n vùng-vẫy nữa, nghĩa là nó đă hấp-hối, tức không phải chịu đau-đớn lâu như con nghé bị xỏ vàm.

-     Tôi chắc-chắn tên nầy đă giết ông ủy-viên tài-chánh.  Trong làng, xem ra không có ai hung-tợn bằng hắn hết và không có ai mà b́nh-thản được khi làm một công-việc như vừa rồi vậy.

Kẻ ấy là kẻ giết người không gớm tay, chắc-chắn một trăm phần trăm.

Quang làm thinh và hai người đi bộ rất lâu, tới trước một xóm có vẻ chợ búa kia, người anh mới dừng bước lại và nói:

-          Con đường làng nầy tập-trung sự sống của cả làng ở đây: tiệm chạp-phô, tiệm cà-phê, tiệm hớt tóc, tiệm thuốc Bắc, tiệm trữ Tây-dược đều đặt ở đây cả.

      Nhưng mà sự sống ở dây, coi ồn-ào, náo-nhiệt như vây, mà thật ra chỉ là sự sống bề ngoài thôi.  Sự sống thật của làng, ở trong các xóm khác.  Sự sống rất kín-đáo, âm-thầm, nhưng bền vững lắm.

-          Ở đây cũng bền-vững, coi bộ họ buôn-bán sung-túc quá!

-          Không.  Bọn bán tiệm chỉ bền-vững vài năm hay một đời người thôi.  Vả lại bọn nầy là người tứ xứ đến đây, chớ không phải người địa-phương.  Mầy không tin, điều-tra kín-đáo mà xem.  Luôn-luôn dân buôn-bán trong làng là người ở nơi khác tới.  Họ có thạnh-vượng cho lắm rồi họ cũng đi.  Mầy có thấy ǵ lạ nơi họ không?

-          Coi họ đẹp người, lịch-sự, hiền-lành chớ không có vẻ hung-tợn như người ở đây, nhứt là như thằng cha xỏ vàm con nghé khi năy.

Quang cười ngất một hơi rồi nói:

-          V́ vậy mà mầy kết-luận rằng kẻ sát-nhơn, chắc-chắn là thằng cha hung-dữ đă hành-hạ con nghé?

-          C̣n anh nghĩ khác à?

-          Ừ, tao nghĩ khác!  Tao nghĩ kẻ ấy hẳn phải ở trong cái bọn nầy, anh sửa xe máy chẳng hạn.

-          Coi bộ va hiền quá mà!

-          Mầy nên học tâm-lư lại.  Kẻ giết người, cướp của không phải là kẻ can-đảm hay hung-tợn.  Họ chỉ có thể là thuộc-hạ hạng nầy: họ đói, họ bí quá v́ một t́nh-thế không lối thoát, hoặc họ tham của.

      Cái anh xỏ vàm trâu, hẳn là không đói.  Anh ta có cả một chuồng trâu, tức anh ta là một nông-dân khá-giả.

      C̣n bí lối th́ chỉ có kẻ rượu chè, cờ-bạc mới túng ngặt; anh cuốc đất không có bê-tha như anh bán tiệm, em đồng-ư hay không về điểm ấy?

-          Cũng có nông-dân cờ-bạc vậy chớ!

-          Đành thế, ăn Tết xong, họ cờ-bạc suốt tháng Giêng là sự thường, nhưng rồi họ lại cuốc đất, họ không thể vay nợ của ai được để đánh bài suốt năm, mà phải bí lối v́ nợ-nần như bọn buôn-bán.

      Như vậy đă có đến hai nguyên-động-lực bị loại và loại một cách có lợi cho cái anh mặt mày hung-tợn khi năy.

-          C̣n nguyên-động-lực thứ ba?

-          Tham tiền của.  Ừ, con người ai cũng tham tiền của hết, không nhiều th́ ít, nhưng khi ḷng tham của họ nổi lên, họ đều có chiến-đấu với nội-tâm của họ, kể cả bọn bất-lương cũng có chiến-đấu nữa.

      Trước tiên, ai cũng cân-nhắc cái may không bị thộp óc.

      Người nông-dân không lanh-lợi bằng bọn dân tứ-chiếng, thành-thử họ  chỉ  sợ  bị  thộp óc chớ thật ra không cân-nhắc được.  Nhứt là về việc trốn-tránh, nếu rủi-ro bị lộ th́ hẳn là anh nông-dân không biết trốn ở đâu như cái anh thựng đi đó đi đây, biết rơ các xó, kẹt để ẩn-núp của Sàig̣n.

      Kế đó, họ tính xem coi họ sẽ mất cái ǵ khi mà phải trốn-tránh hay phải tù đày?

      Anh trôi-nổi b́nh-bồng, không mất khỉ-khô ǵ hết ráo, trừ ngôi hàng xép của anh ta.

      Người nông-dân có thể cũng chỉ có một nếp nhà tranh tồi-tàn th́ sự mất cũng không đáng kể.

      Nhưng hắn sẽ mất nhiều lắm, mất cái nơi chôn nhau cắt rún mà hắn thương mến vô-cùng, mất thói quen, nhứt là thói quen, cho đến đỗi bỏ làng để nhận một chỗ làm lương-bổng hậu ở các thành-phố mà hắn c̣n do-dự không quyết-định được, huống-hồ ǵ là đi trốn chui, trốn nhủi nơi xa nào!

      V́ vậy anh nông-dân không dám, mà anh buôn-bán th́ dám.

      Dám hay không do những điều kể trên chớ không phải do có gớm tay giết người hay không.

      Tao có đọc hồi-kư của các tướng-lănh, tất cả đều đồng-thanh nói rằng: bọn du-thủ du-thực của các thành-phố, ngày thường th́ dám chém túi-bụi coi oai lắm, vậy mà trên chiến-trường, chúng nhát-gan như thỏ-đế, khác xa với những người hiền-lương ngày thường.

      Dám hay không dám, tất cả đều do lẽ khác chớ không phải do sự đă dám cầm dao đâm người rồi hay chưa.

-          Anh nghi thằng sửa xe máy?

-          Đâu có.  Nhưng tao có cảm-giác rằng sát-nhơn ở trong cái đám người tứ-chiếng nầy chớ không phải trong đám người trong xóm.

      Tao định bỏ cuộc, nhưng tự năy giờ, nói chuyện với mầy, tay nảy ra cái ư ở lại ḍ-xét bọn nầy.  Trước kia, tao mù-tịt, giờ, ít ra, tao cũng giới-hạn ṿng t́m-kiếm của tao trong một châu-vi hẹp hơn, và nhớ thế có hy-vọng hơn