Truyện ngắn HƯƠNG QUÊ

 

Đêm tạm biệt

 

B̀NH-NGUYÊN LỘC

 

Khứu nghe buồn-buồn, mặc dầu đêm nay nhà đông đủ hơn bao giờ hết.

Con gái thứ hai của chủ nhà đi lấy chồng xa, lâu lắm mới được về cha mẹ một lần mà cô ấy đă về khi trưa, với chồng cô, với lại ba đứa con.

Tới chín giờ tối mà dưới bếp vẫn c̣n lửa: họ nấu khoai lang với đường, ăn cho đỡ buồn miệng trong lúc thức khuya để tṛ chuyện.

Ngoài sân, hai cái chuồng, chuồng trâu và chuồng ḅ, được gia-tăng dân-số th́ có, chớ chẳng thiếu con nào.  Chuồng của Khứu cũng cứ sáu con ḅ cũ, bồ với nhau từ mấy năm nay, nhưng đằng chuồng của Trâu C̣ th́ được thêm hai chú nữa về làm bạn với hai chú cũ.

Ông bảy Nưa canh-tác lớn, nên phải sắm tới hai đôi trâu để cày ruộng sâu, hai đôi ḅ để cày ruộng g̣, cày thổ-viên, và một cặp ḅ kéo xe.

Vui quá sức là vui. Vậy mà Khứu cứ nghe buồn-buồn.  Mai nầy nó sẽ lên đường với ba bạn của nó là Mốc, Chản và Xoáy v́ ngày mai là ngày « thả » trâu ḅ.

Ở miền Đông, những làng ven rừng có cái tục hễ qua mùa khô, gió bấc thổi, gặt hái xong-xuôi rồi th́ các nhà nông đưa trâu ḅ lên rừng.

Dưới làng đất khô cháy hết, trâu ḅ ăn rơm lâu ngày, sẽ ốm nhom và mất sức.  Trên rừng có nhiều thứ lá cây trâu ḅ ăn thay cho cỏ được, khí-hậu trên ấy lại mát, những con vật lao-lực ấy cần ăn và nghỉ dưỡng-sức suốt mùa nắng tại đó cho tới cuối tháng năm năm sau mới lại trở về làng.

-          Buồn quá, bà con ơi ! Khứu than lớn lên.

-          Buồn cái ǵ mà buồn, con ḅ già không sừng, nổi danh là con ḅ « lộn nài tháo ống » nói như vậy.  Tao với lại con ḅ « nằm cát » ở lại đây, ăn rơm khô mới là chán phèo chớ.  Lại c̣n bị nắng thiêu đốt chịu không thấu đời.

Con ḅ « lộn nài tháo ống » với lại con ḅ « nằm cát » (đặt tên thế, v́ nó có tật đi nửa đường, tới nơi nào có cát nhiều, nó nằm vạ nơi đó, một cái tật cổ-điển của loài ḅ « chứng », tức ḅ bất-kham) là hai con ḅ kéo xe chớ không phải là ḅ cày.

-          Tao cứ tưởng-tượng đời sống của tụi bây trên ấy mà thèm, lăo ḅ không sừng nói.  Có suối mát nè, có bóng mát, thật mát nè, bóng dầy đậm đen ấy, chớ không phải bóng tre hanh nắng ở đây.  Lại có đủ thứ lá tươi, ăn không xót ruột như cái ngữ rơm khô kêu lào-xào ở đây.

-          Bác nói đúng.  Khứu đáp lời.  Tụi tôi sẽ sung-sướng tấm thân, nhưng không hiểu sao vẫn nghe thương-thương, nhớ-nhớ nơi nầy.

Năm ngoái lên trên ấy rồi, tôi cứ nhớ mùi phân chuồng, nhớ mùi khói nhà bếp, nhớ mùi rạ mới, nhớ tiếng chuông chùa, nhớ lắm, bác ơi !

-          À, nghe đâu năm ngoái tụi bây gặp cọp hả ?

-          Ừ.  Nhưng năm nay không sợ nữa v́ năm nay có trâu, tới bốn anh của nhà nầy, nhà đằng ông Cả cũng có hai anh.  Năm ngoái không có anh trâu nào hết nên cọp nó ăn hiếp tụi tôi dữ lắm.

-          Chớ bọn coi chừng bây, chúng nó đi đâu ?

-          Chúng nó đi chơi trong rừng, chớ lên trên ấy rồi đâu c̣n phải coi chừng tụi tôi như ở dưới làng nữa, bởi không có trộm, cũng chẳng sợ tụi tôi phá lúa, phá vườn ai.

Con Khứu trả lời tới đây, đoạn kề miệng sát tai con « lộn nài tháo ống » để nói cái ǵ lầm-thầm một hơi, rồi hai đứa đó cười x̣a với nhau.

Con « lộn nài tháo ống » phê-b́nh lớn lên :

-          Hai đứa xứng đôi vừa lứa lắm chứ, hử ?

-          Ừ. V́ vậy mà hai đứa nó cứ rù-ŕ với nhau hoài, bỏ phế tụi tôi, cọp có chụp tụi tôi th́ mặc kệ tụi tôi.

Con Khứu ám-chỉ anh Mục và chị Sứ.

Sứ là một cô gái con nhà khá-giả trong làng, nhưng đă luống tuổi rồi, năm nay chị hăm chín, nên cha mẹ mới dám thả lỏng chị như vậy.

Không hiểu sao ở thôn-quê, người ta cứ tưởng rằng qua cái tuổi hai mươi, con gái không thể hư được.  Có lẽ họ đoán rằng hoa phai hương-sắc th́ bướm ong không bu quanh hoa chăng ?  Mà con gái chỉ hư v́ bị quyến-rủ mà thôi, khi khổng, khi không, họ chẳng bao giờ hư.

Các bực cha mẹ tin-tưởng như trên có lư phần nào, nhưng cái ǵ cũng có ngoại-lệ, bằng-cớ là chị Sứ đă yêu anh Mục, cũng con nhà khá-giả.

Chỉ phiền là anh Mục đă có vợ rồi.

Sau mùa « thả » trâu ḅ năm rồi, họ hẹn nhau năm tới sẽ gặp lại nhau trên rừng, để sống tiếp những ngày hạnh-phúc, tự-do của năm trước.

Hạnh-phúc và tự-do, v́ bọn mục-đồng đi theo ḅ, chỉ là trẻ con 12, 13 tuổi, chẳng biết ǵ.  Chúng che mỗi đứa một cái cḥi, tối lại chui vào đó mà ngủ như chết.  Ngay cả ban ngày, chúng cũng đi hái trái rừng mất dạng, anh Mục với lại chị Sứ có con với nhau cũng chẳng ai hay biết.

Nhưng giữa mùa mưa, một tin sét đánh vang dậy bên tai anh Mục : cha mẹ chị Sứ gả chị cho con ông ba Nâu, một thằng bé 17 tuổi.

Sét đánh là v́ người cho tin quả-quyết rằng chị Sứ vui ḷng nghe lời cha mẹ, chớ không hề bị ép duyên.

Anh Mục nuốt không trôi cuộc phản-bội của nhơn-t́nh.  Nhiều lần, anh nhắn lời xin gặp mặt Sứ, nhưng anh không bao giờ toại-nguyện, v́ Sứ cương-quyết chối-từ.

Anh ngạc-nhiên lắm.  Cuộc hôn-nhơn nầy chỉ là một cuộc hôn-nhơn kinh-tế mà thôi.  Ông ba Nâu rất giàu mà chỉ có một đứa con trai là chú Nam sắp cưới vợ ấy thôi.  Ông cần một tay làm cho thật giỏi, mà Sứ là một cô gái đảm-đang nhứt vùng.

Bên Sứ, cha mẹ chỉ kha-khá chớ không giàu, và ắt hẳn nàng nhắm cái bồ lúa của ông ba Nâu mà nàng sẽ hưởng trọn gói về sau, hơn là nhắm đức ông chồng bé tí-hon.  Đó là tin-tưởng chắc như đinh đóng vào vách của anh Mục.

Và v́ tin-tưởng như vậy nên anh suy-luận : « Nó chỉ ưng lấy bồ lúa, thế nghĩa là t́nh yêu nó để dành trọn-vẹn cho ḿnh.  Sở-dĩ nó lánh mặt, có lẽ bị bên chồng chưa cưới của nó coi chừng đó thôi. »

Suy-luận như vậy xong, anh Mục hết tức giận, hết buồn, và hết ngạc-nhiên nữa.

Anh bền-chí đợi cho đến gần măn mùa mưa mà không được Sứ ban một ơn-huệ cỏn-con là cho anh một cuộc hội-kiến thật ngắn, giữa ban ngày, ở đầu làng.

Không giận Sứ, anh Mục vẫn hành-động du-côn v́ anh thấy rằng không làm cho Sứ hoảng-sợ th́ không làm sao mà Sứ chịu ra mặt.  Mà anh th́ định thuyết-phục Sứ và định bắt cóc Sứ ngay giữa lúc nàng hoang-mang v́ cuộc thuyết-phục.  Trong hoang-mang nàng sẽ không có phản-ứng mạnh rồi sau th́ nàng có muốn trở về đi nữa, cũng đă muộn rồi.

Thế nên Mục nhắn miệng với một bà già trời đánh trong làng, bà năm Hiền, rằng Sứ không cho anh gặp mặt, anh sẽ phá đám cưới rồi ra sao th́ ra.

Bà năm Hiền là người đàn bà kỳ-dị nhứt vùng.  Ṭ-ṃ về chuyện riêng thiên-hạ th́ ai cũng ṭ-ṃ, nhứt là phụ-nữ, nhưng bà nầy ṭ-ṃ đến gần như mắc một chứng bịnh bất-trị.

Thế nên luôn-luôn bà vui ḷng làm chim xanh để biết rơ mọi chi-tiết, rất kín miệng trong lúc thi-hành « sứ-mạng », cho người ta tín-nhiệm.  C̣n về sau, biết cả đầu đuôi câu chuyện rồi, bà thêu dệt thêm để sáng-tác một tiểu-thuyết truyền-khẩu, mà chuyện ấy c̣n lâu mới tới, nên ai có chuyện kín vẫn nhờ bà, sau sẽ hay.

Sứ bối-rối vô-cùng khi nghe nhắn tin nầy.  Nếu cho Mục gặp mặt, rủi-ro ai thấy được th́ rầy, cũng như cương-quyết từ-chối, hắn làm xằng giữa hai họ, vào ngày hôn-lễ, th́ c̣n khổ hơn không biết bao nhiêu.

Nàng đắn-đo cân-nhắc mọi may, rủi th́ thấy rằng tốt hơn là nên có một buổi hội-kiến để dứt-khoát.

Sau vườn của nhà Sứ là một đám đất hoang, bên kia đám đất hoang ấy là miễu bà Thiên-Hậu tục gọi là Chùa Bà, rồi sau đó nữa là một con rạch.

Theo ước-hẹn, Mục tới bằng ngă đó là ngă khó ḷng bị ai bắt gặp.  Và tới mép vườn nhà Sứ th́ hắn nhái chim cú, kêu cầm canh độ mười tiếng, đoạn kêu nhặt tiếng một dây, dấu-hiệu cú bay đi, nếu là cú thật, mà cũng là dấu-hiệu chỉ rằng hắn sốt-ruột và Sứ phải ra ngay.

Mục có mang quà theo cho con chó Phèn độc-nhứt của nhà Sứ, và nó chỉ sủa có một tiếng rồi ngoạm lấy miếng thịt nướng, nó để yên kẻ đă hối-lộ nó bữa ăn thịnh-soạn ấy.

Sứ ngủ ở nhà bếp có một ḿnh, nên mở nhẹ cửa tre mà đi ra ngoài, không ai hay biết ǵ hết.

Nàng là một phụ-nữ hiếm-hoi biết hút gió và hai người nhận-diện nhau bằng sự trao đổi hai điệu hút gió ngắn.

-          Em !

Mục vừa chụp lấy vai người t́nh năm ngoái, vừa gọi như vậy khi thấy bóng đen lù-lù tiến đến trước mặt hắn.

-          Anh !

-          Anh biết em bị gả ép, nên anh tới đây để cứu em.  Ta cùng đi đêm nay.  Anh sẽ mang gạo, mang khô theo lên trên ấy.  Cái cḥi năm ngoái vẫn c̣n, em yên nơi rồi, anh trở về dẫn trâu ḅ lên.

-          Rồi hết mùa nắng th́ em sẽ ra sao ?

Mục ấp-úng, không đáp được.  Lâu lắm, hắn mới nói :

-          Th́ em trở về làng, ra mặt làm bé anh.

-          Ừ, chỉ có thể như vậy.  Nhưng nếu anh là gái, anh có vui ḷng làm bé hay không ?

Mục lại không đáp được.

Sứ kể-lể :

-          Không, em không hề bị gả ép.  Chính em đă bằng ḷng khi ba má em hỏi ư em.

-          Em bằng ḷng lấy một thằng con nít làm chồng ?

-          Ừ, nhưng như vậy vẫn hơn làm bé.

-          Nghĩa là em không thương anh ?

-          Em xin không trả lời câu hỏi đó.

-          Không, nhứt-định anh không để em lọt vào tay kẻ khác.  Em phải đi ngay bây giờ với anh, nếu em muốn sống.

Mục nói vừa dứt lời th́ bỗng nghe một sự va chạm mạnh vào đầu hắn.  Hắn không kịp tự hỏi cái ǵ đă xảy ra, không kịp kêu la, lảo-đảo rồi ngă xuống đánh phịch một cái, như một trái mít chín thật bự vừa rụng xuống.

Nàng đă tiên-liệu được nước liều du-côn của Mục và biết chắc rằng Mục đă có mang dao theo để dọa-nạt nàng, nên chi, nàng xách theo ra chỗ ḥ-hẹn một cái chày giả chả cá, chày to bằng cổ chơn, đập mạnh, thật mạnh lên đầu người nào th́ y dám theo ông bà luôn.  Không có máu, v́ đó là một vật không bén nhọn, và khó truy-tầm khí-giới giết người, với thủ-phạm luôn nữa, bởi bất-kỳ khúc củi nào cũng gây một cái chết như vậy được.

Tự-vệ xong, Sứ đứng chết điếng mấy phút, rồi ba chơn bốn cẳng chạy vào nhà đóng cửa lại, cất cái chày, rồi đi nằm liền để tính mưu gỡ tội.

Nàng sẽ b́nh-tĩnh trước nhà chức-trách tới điều-tra.

Người ta chỉ nghi cho người trong nhà nầy mà thôi chớ không có bằng-cớ, v́ Mục ngă chết trên băi đất hoang, nơi b́a vườn, chớ không phải trong vườn, mà buộc tội gia-đ́nh nàng.

Như vậy, cứ b́nh-tĩnh là được.

Nhưng rốt-cuộc, đó là sự lo xa của Sứ và những sự sắp-xếp, chuẩn-bị của nàng để pḥng khi bị điều-tra, thẩm-vấn đều vô-ích v́ sự-thật khác hẳn điều nàng dự-liệu.

Sự-thật là ngày nàng bận áo cưới về làm dâu nhà ông ba Nâu, anh Mục tuy không dám giàn mặt song cũng không thể đừng không theo dơi người yêu một tầm con mắt.  Nguyên-nhơn có lẽ phần nào v́ hôm nay, mặt-mày anh xanh lè và trên đầu cột một mớ băng trắng nơn, như bịt khăn tang.  Trớ-trêu, anh vừa băng vít thương vừa để tang mối t́nh tha-thiết.