HƯƠNG GÂY MÙI NHỚ

B́nh-nguyên Lộc

     

Đó là hàng sách to nhứt Saigon. Không giờ phút nào mà cửa hàng không đông đến hằng trăm khách… À, không phải là khách tiêu thụ đâu, mà là khách xem chơi và đọc cọp.

Có những anh chàng đọc tiểu thuyết Tây ngay trong ấy, mỗi ngày tới đọc độ mười trang. Loại tiểu thuyết được xén ở cả ba mặt, lật ra dễ dàng quá.

Lẽ dĩ nhiên là trong đám ấy có độ một chục người mua và lối vài cậu… đạo sách.

Hiệu phải mướn rất đông nhơn viên, toàn là con gái, để kín đáo làm nữ gián điệp theo dơi mấy cậu đạo hiếm hoi ấy, tuy bề ngoài họ vẫn là những cô bán hàng.

Tồn không thuộc vào hạng khách nào kể trên cả. Chàng là người t́m ṭi…lục lạo để phát kiến sách lạ, và lâu lắm, chàng mới t́m ra một quyển, có khi mất hằng tháng hiệu sách mới lấy được của chàng vài mươi đồng.

Thế nên chàng có vẻ khả nghi nhứt, và có lẽ là kẻ bị coi chừng nhiều nhứt.

Hôm ấy chàng đứng một ḿnh trong một xó tương đối tối hù, nơi bày sách ế độ v́ khó tiêu; hoặc v́ quá mắc tiền.

Chàng không rờ tới sách mà chỉ đọc nhăn sách in trên các gáy thôi. À, cái đó lại càng khả nghi hơn.

Có lẽ mấy cô đang tự nói thầm : ”Thằng nầy làm bộ, không buồn cầm sách lên, nhưng biết đâu đó là thủ đoạn khôn khéo nhứt để làm một cú rất đáng đồng tiền”.

Chàng đứng đó hơn hai tiếng đồng hồ. Xem chừng chàng chắc là phải mệt ghê hồn, nên một cô nổi đóa bước vào trong, xấn rấn gần chàng.

Hiệu sách nầy buôn bán đúng theo truyền thống Âu Mỹ, nghĩa là để khách tự do, không hỏi, v́ hỏi tức là làm áp lực. Thế nên cô nọ chỉ đuổi khéo anh chàng kỳ dị và khả nghi nầy bằng sự có mặt của cô ta thôi.

Chàng phải hiểu rằng cô ấy muốn nói một cách cầm lặng :”Ông mua hay không mua ? Chọn ǵ mà đến hai tiếng đồng hồ, báo hại người ta xem chừng đến mỏi cả mắt. Ông nên đi là hơn”.

Nhưng Tồn lại không nghe những lời ấy mà đáng lư chàng phải nghe. Mặc dầu đó là lời nói không được thốt ra, chàng phải nghe bởi chàng thông minh và tế nhị lắm.

Chàng không nghe v́ chàng bận nghe thứ khác và trí óc đang bị thứ ấy quấy rầy.

Cô áo xanh đứng đó được ba phút mà chàng vẫn không nhúc nhích nên cô bắt đầu nổi nóng.

Th́nh ĺnh cô nghe chàng hỏi :

-    Xin lỗi cô, nước hoa cô đang dùng hiệu ǵ ?

A, thằng cha nầy mới đáng ghét chớ ! Giờ nó lại trổ ngón tán tỉnh nữa đây !

Đang nổi dóa cô ấy đâm khùng :

-    Nè, ông đừng vô lễ, tôi nói cho ông biết…

Tồn b́nh thản nói :

-    Không có ǵ mà cô làm to chuyện. Nếu cô biết phong tục Âu Mỹ th́ một câu hỏi như vậy là thường. Người đàn ông có thể thích vợ ḿnh dùng loại nước hoa nào đó và gặp được loại ấy dĩ nhiên họ truy tầm căn cước để xúi vợ họ mua.   

-    À, th́ ra là vậy. Tôi cứ ngỡ… Xin lỗi ông nhé.

-    Khỏi, tôi chỉ cần biết tên thứ nước hoa của cô thôi.

-    Ông mới đến đây lần đầu ? H́nh như là không phải vậy. Tôi nhớ ra ông là một gương mặt rất quen mà ?

-    Đúng thế. Nhưng thường th́ cô đứng chung với các cô khác, nhiều mùi lẫn lộn nhau, một là hương của cô chưa bao giờ nổi bật như hôm nay, hai là tôi thoáng nghe cái hương ấy, nhưng không lẽ lại hô : “Nào, các cô đứng dang ra coi, để tôi đánh hơi từng cô, tôi cần truy nă một mùi hương trong mớ hương hỗn hợp của quí cô”. 

      Nếu tôi làm thế tôi đă bị tát tay rồi.

Cô gái áo xanh, nước da bánh mật, cười ḍn lên rồi nói :

-    Cứ theo lời ông th́ ông hỏi nghiêm trang, chớ không phải cố ư tán tỉnh tôi. Nhưng tôi c̣n hơi nghi ngờ.

      Tốt hơn là ông đưa bà đến đây. Bà hỏi th́ tôi nói ngay.

Tồn châu mày. Bà ở đâu mà đưa đến bây giờ ?

Đó là mùi hương của Thủy, mà Thủy đă đi lấy chồng mất từ năm năm nay rồi.

-    Vâng, để tôi đưa vợ tôi đến.

Tồn không biết đáp làm sao cho trôi, nên hứa như vậy cho qua chuyện, và cô gái áo xanh an ḷng, đi làm công việc khác.

Người nữ gián điệp rời khỏi nơi đây hơn năm phút đồng hồ rồi mà hương thừa của nàng c̣n thoang thoảng chưa phai.

Ngày đầu cô ấy vào làm ở đây, ngày ấy Tồn cũng có đến – ấy, chàng là con mọt sách, không hôm nào là không có mặt những nơi bán loại hàng hóa mà các tay triệu phú không bao giờ thèm mua – và cũng đă nghe mùi hương đó.

Lần ấy chàng bỗng vụt sống lại cuộc đời của chàng năm năm về trước một cách mănh liệt, khi mà mùi hương nặc danh kia như bấm vào một cái nút điện làm hoạt động cả bộ máy kư ức của chàng.

Lạ quá, một tấm ảnh, một bức thư của người cũ không có khả năng khôi phục dĩ văng cho bằng một mùi vị, bất cứ dĩ văng nào, mà nhứt là dĩ văng về một mối t́nh.

Khắp thế giới đều nghe danh chiếc bánh Madeleines nhúng nước trà của Marcel Proust, chiếc bánh mà mùi vị gợi nhớ lại tất cả những chi tiết tỉ mỉ, những h́nh xưa, bóng chết, những chơn trời năm cũ, những gương mặt thân yêu, cho đến những tiếng động không đâu, tiếng một chiếc muỗng khua ly, tiếng một con ve sầu ngoài vườn, tất cả đều hiện hồn về.

Nhứt là anh chàng không c̣n giữ được món kỷ niệm nào về Thủy cả. Bao nhiêu thư từ h́nh ảnh của nàng, chàng đă thiêu hủy hết, nói là để tránh gây rắc rối, phiền phức cho một cô gái đă lấy chồng mà thật ra chính v́ hờn giận cho nên mùi hương ấy càng quí báu hơn lên v́ đó là nguồn gợi nhớ độc nhất.

Rất nhiều lần Tồn muốn t́m biết, nhưng cô mặc áo xanh tư niên ấy cứ bận rộn măi, với lại cô không bao giờ đứng một ḿnh nơi chỗ vắng nên Tồn đành thôi. không hỏi được. Vả lại chàng cũng không dám chắc rằng chính cô gái nước da bánh mật lại thơm cái mùi hương đó. Ở đây cô nào cũng xức nước hoa cả, mà Tồn lại dại dột cứ hồ nghi các cô hao hao giống Thủy, trắng trẻo và mảnh mai, hơn là nhằm cô gái áo xanh, cô nầy hơi cao lớn, môi dày quá, mày rậm quá, không giống Thủy chút nào.

Tồn đứng tần ngần nơi đó một hồi lâu nữa, mắt vẫn nh́n gáy sách nhưng chỉ thấy buổi gặp gỡ cuối cùng giữa Thủy và chàng, họ hẹn nhau để mà chào vĩnh biệt.

Khi Tồn ra nhà sách đi ngang qua cô áo xanh nước da bánh mật, chàng rất muốn đứng lại, nhưng không dám nên đi luôn ra cửa.

Các tay chế tạo nước hoa ngày nay họ khôn quỉ không tưởng tượng được. Thay v́ chỉ quanh đi quẩn lại với năm bảy mùi như hồi xưa, họ sáng tác hàng vạn mùi khác nhau, mà phụ nữ họ cũng hóm lắm, mỗi cô chọn một mùi hợp với cá tánh của ḿnh, thành thử trong một bữa tiệc đông hằng bốn mươi đàn bà, có thể không có hai mùi trùng hương với nhau. Họ mang thẻ căn cước bằng hương riêng của họ, lắm cô lại khôn quỉ hơn các kỹ nghệ gia nữa là pha trộn vài thứ nước hoa lại để tạo nên một mùi hỗn hợp, độc đáo mà không làm sao mà t́m ra một người thứ nh́ thơm y như vậy.

Kể từ hôm ấy, Tồn và cô gái áo xanh không c̣n nặc danh đối với nhau nữa. Cô gái môi dày là h́nh bóng của Thủy, nếu chàng nhắm mắt lại, c̣n Tồn là một gă si t́nh cô, theo ngộ nhận của cô.

Ừ, gă hứa rồi không bao giờ đưa vợ tới cả, nên cô ấy đinh ninh rằng gă chỉ kiếm cớ để tán cô ta thôi.

Cô ta rất buồn cười, và để cho gă leo cây chơi, cô ta không bao giờ thèm lại gần cả.

Nhưng Tồn đă có cách đến gần cô áo xanh. Hắn ŕnh – Vâng, bây giờ th́ chính hắn ŕnh cô gái, chớ không phải cô gái ŕnh hắn nữa, hắn ŕnh để chờ cô ta đứng không rồi chụp lẹ quyển sách, chạy tới nhờ cô ta gói.

Công việc gói sách, làm phiếu trả tiền kéo dài được mấy phút và suốt thời gian ngắn ngủi ấy Tồn đứng cạnh cô gái đó, làm bộ như để kiểm soát coi cô ta có ghi sai hay không. Những lúc ấy chàng luôn luôn nhắm mắt lại để chiêm bao thấy Thủy.

Tṛ chơi nầy tốn tiền quá sức v́ ngày nào Tồn cũng mua một quyển sách, may là chàng chọn loại sách rẻ tiền nhứt, loại bỏ túi, giá 1 C, chỉ có hai mươi đồng một quyển thôi.

Khổ nhứt là phải mua trùng. Tủ sách nhà chàng chứa đến bốn quyển Le Grand Meaulnes. Chẳng, loại sách bỏ túi  bày la liệt trên chiếc bàn ngoài hết, rất dễ chụp lấy, mà khi chụp vội vàng th́ không c̣n chọn lựa kịp nữa.

Chàng đă phải sắm thêm hai tủ sách lớn mà cũng chứa không hết loại sách rẻ tiền đó, lắm quyển chàng chưa lật ra lần nào.

Cô hàng sách đoán biết cái ǵ, không đúng lắm, nhưng vẫn đúng phần nào, là anh chàng nầy mua sách không phải để xem, mà chỉ để gần cô ta thôi.

Nhưng cô nghĩ rằng đó là anh chàng nhút nhát hoặc thiếu kinh nghiệm đă mua sách trên hai trăm lần rồi mà chưa dám nói ǵ cả. Hoặc nếu ngại chỗ đông người, chưa biết đón đường cô ở đâu đó, ngoài phố.

Cô ta rất buồn cười, nhưng hơi thương xót hắn nên không nỡ kể chuyện cho đồng nghiệp cô ta nghe để cả hiệu cùng cười chơi.

Người con gái lạ lắm. Đoán rằng gă si t́nh nầy đă có gia đ́nh – mà chính miệng hắn thú nhận như vậy – cô gái đoan trang nầy không mong mỏi ǵ cả, nhưng cô ta vẫn nghe êm ái lạ kỳ trong ḷng mỗi lần nhận gói quyển sách mà kẻ si cô, trao cho cô.

Hôm nào chàng đến trễ là cô ta hơi nhơ nhớ. Không, cô ta không thèm yêu người có vợ đâu, cho dẫu chàng có đeo đuổi và tán cô ta suốt hai năm đi nữa, nhưng cuộc t́m thấy mặt cô của hắn là mơn trớn dịu nhẹ làm cho cô ta vui vui.

Là một cây rắn mắt, cô gái môi dày bèn nghĩ ra một tṛ đùa mà cô tưởng tượng trước rất ngộ nghĩnh.

“À, hắn bảo là hắn chỉ muốn biết tên thứ nước hoa mà ta dùng thôi, chớ không phải tán gái, và ngầm cắt nghĩa sự lân la của hắn bằng lư do đó.

“Vậy ḿnh cứ đổi nước hoa chơi. Hắm nói láo th́ hắn sẽ không bị việt vị khi nghe mùi hương khác, mà hắn sẽ ngỡ ngàng, không biết ăn làm sao, nói làm sao cho trôi cái vụ năng tới của hắn, cho dẫu là nói thầm thôi.

“Để xem thử hắn đủ thông minh để bịa một lư do khác hay không, khi ḿnh hỏi vặn hắn. Chắc ḿnh sẽ được cười trước sự bối rối của hắn”

Vậy cô gái không dùng hiệu  Eszouka nữa, đó là loại nước hoa của Nga cổ thời mà chế tại Anh Quốc bằng cách mua bằng – sáng – chế. Nước hoa ấy rất hiếm có ở Saigon, thơm mùi da của dă thú, đàn ông rất mê : cô bắt đầu dùng hiệu Chanel số 5, cũng là một hiệu đắc tiền, mùi hương rất đài các, nhưng bán tràn đồng ở đây, ai có tiền là mua được.

Hôm ấy gă si t́nh vô danh cũng đến vào giờ thường lệ là mười giờ sáng, và cũng ŕnh cô gái áo xanh, chờ đợi phút rảnh tay của cô.

Cô gái bắt đầu mong đợi hồi chín giờ rưỡi, cô ta rất tinh nghịch và ưa cười đùa, và khi thấy mặt anh chàng mua măi loại sách bỏ túi, cô ta cố làm việc nhanh chóng để được rănh tay.

Hôm nay Tồn không phải ŕnh lâu, và v́ quá vội, chàng chụp lầm một quyển  đôi, dầy bằng hai quyển thường và dĩ nhiên giá cũng cao bằng hai.

Chàng nhắm cái đích xanh và bước tới. Chàng nhắm mắt lại liền sau khi cô gái đưa tay ra, và th́nh ĺnh, chàng bỗng nghe lạc hướng.

Cô Thủy không c̣n ở trước mặt chàng nữa. Đó là một cô gái khác, một mùi hương khác, mùi hương sang trọng nhưng quá tầm thường v́ được rất nhiều người dùng.

Tồn rụng rời v́ Thủy lần nầy thật là chết hẳn rồi, không làm sao mà t́m lại được nữa. Chàng phải mất đến năm năm mới nghe lại mùi Eszouka, th́ chưa dễ mười năm nữa, chàng sẽ bắt gặp lần thứ ba cái mùi gợi nhớ đó.

Thủy đă chết và ngàn năm vĩnh biệt. Nàng đă đi vào dĩ văng của chàng thật sự, kể từ hôm nay, đi vào đó lần thứ nh́, cách lần thứ nhất năm năm trời.

Tồn mở mắt ra và chỉ thấy mái tóc dài phủ lưng của cô gái áo xanh, nàng bận biên phiếu trên một chiếc bàn con đặt phía trong, cách bàn để sách bỏ túi một khoảng trống bảy tấc. Rầu ḷng, chàng bỏ đi bước trước lại quầy trả tiền, đứng đợi, mắt nh́n măi cái dĩa đựng tiền bằng thủy tinh để khỏi phải thấy người không phải là Thủy.

Hôm sau, cô gái áo xanh đợi tới mười giờ rưỡi mà gă si t́nh câm lặng, măi không thấy đâu cả.

Cô hơi buồn buồn, và nhơn một lúc rảnh tay, cô ta phóng mắt ra đại lộ Lê Lợi.

Gă mê gái mà nhút nhát, đang đứng trên vỉa hè trước hiệu sách, hai tay nhét túi quần, mặt nh́n gạch xi-măng màu mà hiệu sách lót vỉa hè riêng nơi đó.

Th́nh ĺnh cô gái áo xanh vụt hiểu. Quả thật hắn không phải là anh chàng băm lăm có ư muốn tán cô ta mà không dám.

Gă không vào hiệu nữa v́ gă không t́m thấy mùi hương Eszouka mà chắc chắn đă gợi hắn nhớ một người yêu cũ năm nào, chớ không phải muốn mua cho vợ đâu như hắn đă nói láo.

Nếu muốn vợ hắn biết nước hoa ấy th́ không có ǵ dễ bằng : hắn cứ đưa vợ hắn tới là xong v́ cô đă hứa nói sự thật với người đàn bà ấy.

Bằng như muốn tán cô th́ cho dầu cô xức nước hoa nào, cô vẫn là cô thôi.

“Trời ơi, cô áo xanh kêu than thầm, đời nầy lại có kẽ trung kiên đến thế với một mối t́nh hay sao ?

Ḿnh cứ nghe bạn hữu ḿnh rủa nam phái rằng lủ nó quên nhơn t́nh mau lẹ lắm, như trẻ con một tuổi quên mẹ chúng, khi các bà mẹ ấy chẳng may chết đi”.

Bỗng dưng người con gái áo xanh đâm ra cảm t́nh với con người độc nhất vô nhị trên đời nầy mà c̣n biết yêu dai dẳng như người xưa, chớ không thờ ơ, không chế giễu thầm chàng nữa.

Chàng đứng đó hằng giờ, không vào v́ trong ấy ảo ảnh không c̣n, mà cũng không đi, v́ bấy giờ ảo ảnh mờ rồi, một ảnh thật nổi lên, gương mặt cô gái có nước da bánh mật và đôi môi dầy.

Nếu làn da trắng mát chiếm ḷng th́ cái nước da bánh mật không son phấn lại mặn ṃi hơn bội phần. Và người phụ nữ có đôi môi dầy là người yêu biết rất bồng bột.

Tồn nhớ ra th́ nụ cười kín đáo của cô gái áo xanh dễ mê không biết bao nhiêu mà chàng đă thờ ơ chỉ v́ mùi hương năm cũ làm chàng tối mắt thôi.

Tuy nhiên chàng vẫn đứng đó đến hơn một tuần lễ. Con người trung kiên với một mối t́nh nầy, không thể quên mau quá như bao nhiêu người khác.

Sáng thứ ba hôm đó chàng vào hiệu, và hỏi ngay cô gái nước da bánh mật.

-    Thưa cô, cô có quyển “H́nh bóng mới” hay không ?

Cô gái hiểu ngay, mĩm cười hóm hỉnh và hỏi lại :

-    Thế ông không thích quyển “Hương cố nhân” à ?

-    Cố nhân đă chết mà thời nay không có phép lại gậy phép, đũa mầu để giúp nàng sống lại.

-    Th́ ra ông cũng khá thực tế đó.

-    Chỉ tới mức nào thôi cô à.

                                                                          (Tuần  báo “Buổi sáng”, 1964)