Căn gác hồng của Lâm

B́nh Nguyên Lộc

     

Thật ra th́ căn gác của Lâm màu xám. Nóc tôn màu xám th́ đă đành rồi, mà gỗ và ván màu trắng, màu vàng lợt, cũng xuống màu xám v́ nắng táp, mưa tạt chầy ngày.

Nhưng bạn hữu của chàng lại đặt tên gác ấy là “gác hồng” v́ một lư do kể ra rất dài ḍng, chớ không phải dịch hai chữ “Hồng lâu” ra đâu.

Lâm là một anh con trai vui tánh. Chắc anh ta cũng có bị những ray rứt hành hạ anh ta chớ chẳng không, ray rứt v́ thế sự, v́ vận nước, v́ t́nh hoặc v́ một chuyện thấp lè tè là chén cơm hằng bữa, nhưng bề ngoài trông cứ như là anh ta yêu đời luôn luôn.

Mà cái ǵ làm cho một anh con trai yêu đời ? Một người đẹp. Đó là lối suy luận của bạn hữu của Lâm.

Suy luận như vậy, lũ nó ṭ ṃ t́m xem người ấy là cô nào. Nhưng anh chàng Lâm cứ lủi thủi một thân trên đường đời.

Đi xi-nê, đi dạo phố, đi ăn uống ǵ chàng ta cũng chỉ đi một ḿnh, hoặc với bạn trai.

Thế nên rồi mấy thằng bạn “ưu thời, mẫn thế” của Lâm lại suy luận sâu thêm rằng, nếu nó cứ đi ra ngoài cu ky một ḿnh măi th́ hẳn là nó giấu người đẹp trong nhà nó, v́ một lẽ ǵ đó.

Vậy là lũ nó trổ tài thám tử, ḍ la măi rồi t́m ra cái tổ uyên ương bí mật của Lâm.

Đó là căn gác xép mà Lâm thuê mỗi tháng một ngàn đồng, chủ nhà ở dưới bao luôn đèn nước.

Căn gác, à không, cả căn nhà nầy, nằm trong một ngơ hẻm ngánh, nghĩa là một ngơ hẻm của một ngơ hẻm, ngơ hẻm chánh, rộng hơn ngơ ngánh một chút, là một con dơi muốn xưng ḿnh là chim hay chuột ǵ cũng được, v́ nó nối liền hai con phố song hành rất gần nhau, phố Phan Đ́nh Phùng và phố Trần Quư Cáp, người trong hẽm có cho địa chỉ, khi th́ đề Phan Đ́nh Phùng, khi th́ đề Trần Quư Cáp, người t́m phải ráng mà thám hiểm v́ số nhà vô trật tự ở khu đó đừng có tin nó mà khổ.

Lũ nó t́m được căn gác của Lâm, nhưng không có người đẹp nào trong đó hết. Ừ, lũ nó cố ĺ, nằm vạ ở đó mấy hôm, mà ra vào chỉ thấy bộ mặt hề của Lâm thôi, c̣n bóng hồng th́ tuyệt nhiên không thấy dạng.

Nàng về quê ngoại chăng ? Không, nhà không mang lấy một dấu vết cỏn con của một phụ nữ đẹp hay xấu.

Lũ bạn của Lâm đành chịu bí, v́ không c̣n cách nào khác để truy nguyên bí quyết yêu đời của chàng.

Chiều hôm ấy chàng đi chơi, thằng bạn kiên tâm nhứt vẫn c̣n nằm vạ trên gác xép với hi vọng mong manh khám phá ra cái ǵ.

Và nó đă khám phá được cái đó.

Bên kia ngơ hẻm ngánh, trước căn gác xám của Lâm là một biệt thự đồ sộ, trổ mặt ra phố Trần Quư Cáp. Vách nhà bếp, day ra đây, sơn đen thui. Ba căn nhà bếp nầy đều có lầu và mỗi căn lầu đều có cửa sổ kiếng mờ, sau chấn song sắt.

Kiếng mờ nầy không phải là loại kiếng trắng đục, mà là kiếng trong, nhuộm màu lục, có gọt bông hoa trên ấy. Chấn song sắt và bông hoa làm cho những ǵ hiện lên sau đó, hư ảo ghê lắm chớ không phải có đường viền rơ rệt như là sau kiếng trắng đục vậy đâu.

Hồi bảy giờ tối, thằng bạn kiên tâm ấy đứng hóng mát dựa vào bao lơn gỗ nơi hàng hiên gác và thấy đèn sáng lên trong căn lầu giữa của nhà bếp.

Liền sau đó, một bóng người hiện ra. V́ khả năng biến h́nh của loại kiếng, bóng người ấy giống như một bức chân dung của phái “quy bít” gồm nhiều mảnh người vỡ ra và được ráp lại. Tuy nhiên nó cũng nhận ra được rằng đó là một cô gái.

Cô gái cởi áo ra rồi mặc vào chiếc áo khác.

Thằng kiên tâm chết lặng đi trước một thứ thoát y rất hấp dẫn nầy v́ c̣n chuyện sau sẽ tiếp theo, gợi ṭ ṃ ghê lắm chớ không trắng trợn như thoát y vũ trong các hộp đêm, xem vài pha là hết muốn xem nữa.

Tới đây th́ The End, mặc dầu đèn bên ấy c̣n. Cô gái tan nát trong các bông hoa gọt của lớp pha lê dầy màu lục, rồi biến mất.

Thế rồi ngày hôm sau huyền sử về “bí mật của chàng Lâm” được phổ biến sâu rộng ra và bao nhiêu bạn hữu của Lâm đều cũng đổ xô về căn gác của chàng, mỗi đầu hôm, để xem Ti-Vi.

Chính Lâm cũng chỉ mới biết có chuyện động trời nầy thôi, nhưng chàng nói sự thật lũ nó không chịu tin, c̣n trách chàng xấu bụng nữa là khác.

Mỗi đêm, có thêm một tṛ chơi mới lạ; người đẹp làm ǵ như là soi gương, luôn luôn có thay áo, c̣n thay cả y phục th́ chỉ thỉnh thoảng mà thôi.

Tất cả những tṛ công xúc tu sĩ nầy, lũ bạn dịch vật của Lâm chỉ đoán thấy thôi chớ không thấy rơ, v́ h́nh ảnh nát quá và lũ nó rất giận sao chủ nhà không dùng loại kiếng trắng đục, có phải là h́nh ảnh mê ly hơn không. Qua kiếng trắng đục, họ cũng chẳng thấy ǵ rơ ràng được, tuy nhiên, đường nét viền quanh một thân thể vẫn nổi bật lên, đen thui.

Từ đây, hễ thằng nào chán đời, tới đây mua vé là được lạc quan. Ừ, thằng Lâm nó bán vé hẳn ḥi, chỉ lấy tượng trưng năm đồng thôi mà nó nói là để trám miệng chủ nhà ở dưới, ông ấy phàn nàn họ làm ồn quá.

Căn gác xám được đặt tên là “Căn gác hồng” kể từ chiều hôm ấy, hồng v́ nó giúp những thằng muốn quyên sinh thấy cuộc đời mang màu hồng, có bám níu vào dương thế để được tiếp tục xem thoát y vũ rẻ tiền.

Nhưng lũ nầy là thi sĩ cả chớ không phải là một bọn thấp lè tè đâu mà chỉ hài ḷng măi với bóng dáng người con gái cởi áo mỗi đầu hôm, bóng dáng ấy nó thô bỉ , không xứng với tâm hồn thơ của lũ nó.

Lũ nó vẽ vời ra: ông chủ nhà là một nhà thầu khoán, cô gái thoát y là con gái thứ tư của ông ấy. Hai người chị của cô ấy được mỗi người hai buồng ở trên kia, c̣n cô ấy v́ c̣n đi học nên ở riêng sau nhà cho yên tịnh. Tuy là nhà bếp, nhưng thật ra nhà bếp ở dưới, đây là lầu độc lập, mà ba căn lầu nhà bếp là đă quá sang rồi.

Để xem cô ấy tên ǵ ? Lucie, Hélène, Bích thu, Thúy Liễu ? Cái tên cuối cùng mà cậu nào cũng đồng ư là tên Phù Vân.

Nàng giống như một bóng mây nhẹ, mong manh, thoáng thấy rồi th́ tan đi.

Và trời ơi, nàng đẹp không vần thơ nào tả cho đúng mức.

Nàng học ở đâu ? Đệ nhất Trưng Vương, Đệ nhị Gia Long ? Không, như thế th́ c̣n bé lắm về tâm hồn. Nàng phải học đại học lận kia.

Bọn thi sĩ cố không xem thoát y vũ nữa mà chỉ đợi đèn tắt để nh́n cái cửa sổ không bao giờ mở ra ấy để mà mơ người đẹp.

Họ cao hơn thường nhơn một bực là chỉ “con người” một vài hôm thôi, rồi đâm ra ghê tởm thú tánh của ḿnh, chỉ c̣n ham ngắm trong tưởng tượng một tâm hồn đẹp mà thôi.

Ừ, hẳn là tâm hồn nàng phải đẹp và để cho xứng với vẻ đẹp tinh thần của nàng, họ tự ư bỏ một tṛ ngoạn mục vô song.

Lâm không được tiền thu vé nữa, nhưng chàng lại rất hài ḷng. Chàng si ghê lắm và đâm ghen, muốn chiếm độc quyền người ngọc.

Giờ, không ai ḍm mỹ nhơn cởi áo nữa, chàng vẫn chưa hết ghen bởi lũ nó c̣n mơ giai nữ của chàng, c̣n tưởng tượng về nàng lúc chúng nó nằm trên sạp ván hàng hiên, mà có lẽ mơ cả những lúc chúng nó đi ăn, đi chơi, về nhà ngủ nữa.

Con người vui tánh nầy đă ít nói cười, mặc dầu thật ra giờ đây chàng mới thật sự yêu đời. Chưa chắc ǵ là những anh hề lại yêu đời và chưa chắc ǵ anh chàng có bộ mặt lầm lầm ĺ ĺ đang đi ngoài kia, mắt nh́n mặt đường nhựa như để t́m một đồng bạc đánh rơi, chưa chắc ǵ hắn là kẻ có niềm riêng u uẩn ǵ đâu. Sự thật thường đi trái ngược lại nữa, mấy thằng hay cười, chỉ cười để che dấu tâm sự năo nùng nào, c̣n mấy thằng có bản mặt buồn buồn lại rất vui bên trong, chúng nó cố mà buồn, sợ người ta biết rồi xin bớt niềm vui của chúng nó chăng ?

“Ôi là nàng đẹp ! Ôi là nàng thanh cao ! Mà hễ nàng thanh cao th́ nàng biết trọng sự thanh bần, nàng phục lăn cái thằng ở một căn gác xép, biết làm thơ, cái thằng ấy là nhơn vật thơ mộng của các tiểu thuyết mà nàng thường đọc và chắc chắn ngày kia, nàng sẽ can đảm thủ vai nhơn vật nữ trong loại tiểu thuyết ấy, nghĩa là từ bỏ sự giàu sang của ông cha trọc phú, ông ấy cương quyết gả ép nàng cho một viên kỹ sư chỉ biết những con số, để ra đi xây tổ ấm với người lư tưởng của nàng là chàng.

  “Phù Vân ! Em Phù Vân, em đẹp như một sợi mây trắng lững lờ trôi trên nền trời xanh ngắt tháng giêng ta của miền Nam. Có phải là em đang ngồi học bài đó chăng ? Và sau vầng trán của em, h́nh ảnh anh đang nổi lên ?”.

Bao nhiêu thằng cô đơn, bao nhiêu thằng chán đời v́ bị t́nh phụ trong đám bạn hữu của Lâm đều lành tâm bệnh cả, bởi cuộc đời đă mang màu hồng rồi dưới con mắt mới của họ; trong Căn Gác Hồng; trước bức tường sơn đen và khung cửa sổ tối thui không bao giờ mở ra cả.

Đời họ đă có ư nghĩa nào, một chỗ nhắm để cho họ khỏi vất vưởng như những cô hồn lạc lơng, một chỗ dựa tinh thần để lấy hứng mà làm việc.

Cả bọn sống trong hạnh phúc tưởng tượng ấy được chín tháng – thời hạn hoài thai và cưu mang của một bà mẹ – th́ một hôm, một biến cố xảy đến cho riêng Lâm.

Một người bà con của của chàng, trong t́nh cờ câu chuyện, cho chàng biết rằng, một người quen của bác ấy có nuôi một con nhồng (yểng), loại chim nhái tiếng người giỏi nhứt, miễn là có một lớp da xù x́ bọc bên ngoài lưỡi của nó. Ông ấy t́m măi một người biết kỹ thuật lột lưỡi nhồng, nhưng chưa t́m ra.

Lâm biết kỹ thuật đó, không giỏi lắm, nhưng người Sài G̣n không ai biết cả th́ chàng có thể vô địch trong thành phố nầy và thà là giúp người ta một cách không toàn bích, c̣n hơn để vậy th́ phí con nhồng của người ta lắm.

Thế nên chàng t́nh nguyện làm nhà chuyên môn, và được người bà con đưa tới nhà chủ của con nhồng, năm hôm sau đó.

Tới nơi Lâm buồn cười hết sức v́ cái nhà ấy không đâu lạ, đó là ngôi biệt thự áng ngữ trước căn gác xép của chàng, cái lâu đài bí mật chứa chấp nàng tiểu thơ kiều diễm mà chàng mơ gần một năm rồi.

Thật là không có sung sướng nào to hơn trong đời của Lâm. Chàng không định mơ suông trọn đời, mà rất mong mỏi một cuộc gặp gỡ t́nh cờ, và cuộc gặp gỡ ít hi vọng ấy lại tới bất th́nh ĺnh quá, thật là ly kỳ y như trong tiểu thuyết.

Chủ nhà tử tế không chỗ nào chê, ông ấy thành thật chớ không phải chỉ xă giao để lấy ḷng trong một buổi, kẻ giúp ông ta đâu, v́ chàng xong công việc rồi, ông ấy khẩn khoản mời chàng uống rượu, chàng không uống được rượu, ông ta nài nỉ chàng uống một chén trà ngon, rồi tha thiết khẩn cầu chàng trở lại, càng nhiều lần càng tốt, ông ấy buổi xế luôn có mặt ở nhà.

Nếu không có Phù Vân, chắc Lâm không trở lại đây làm ǵ, mặc dầu chủ nhà có ḷng bao nhiêu đi nữa, bởi một nhà thầu khoán với chàng, hai người xa nhau vạn dặm, không nói chuyện tiền của đâu, mà chỉ nói về cái điểm tâm hồn thôi.

Vậy chàng đă trở lại. Chủ nhà quả nhiên tử tế thật, v́ bây giờ ông ấy không c̣n cần chàng nữa mà vẫn niềm nở tiếp đón chàng.

Ông phải cái tật lẩm cẩm, hay nói chuyện gia đạo và khoe nhà khoe cửa.

Ông ta đưa Lâm đi xem buồng tắm của ông, trong ấy có đặt bồn tắm men hồng, giá hai trăm ngàn đồng, ông khoe cây cảnh ở sân sau, và khoe luôn cả kho hàng

Vâng, kho hàng, v́ ông ta không phải là thầu khoán mà là nhà xuất nhập cảng.

Ông ta có hai người con trai, người trưởng nam làm kỹ sư cho hăng Esso, người thứ nam đi quân dịch và kỳ lạ chưa, ông ta không c̣n người con nào nữa hết nghĩa là ông ta không có con gái.

Nhưng cũng chẳng sao, người con gái có thể là cháu của ông, hay cháu của bà. Rất có thể là như vậy, v́ là cháu nên nàng chỉ ở phía sau nhà thôi.

Kho hàng của ông xuất nhập cảng nầy là…ba căn lầu nhà bếp ! Trời ơi !

Khi Lâm được đưa lên đó, chàng nghe như quả địa cầu nổ tung ra v́ một tai nạn nguyên tử nào khi thấy căn lầu giữa đầy nghẹt hàng hóa, chỉ chừa một chỗ đi nhỏ, trên lối đi ấy đặt một chiếc ghế bố (giường vải) tồi tàn và cái ông chủ lẩm cẩm nầy lại cho biết thêm một chi tiết rất là vô ích và rất tai hại, đó là chỗ ngủ của con sen.

Dưới nhà bếp, là bếp nấu ăn, buồng tắm, buồng vệ sinh và chỗ ngủ của bà bếp với lại thằng nhỏ, con sen hết chỗ nằm, nên được cho lên đây.

Lâm vội xin phép ra về ngay để soát lại vị trí của ngôi biệt thự nầy và vị trí của căn gác của chàng. Quả nhà chàng nh́n thấy nhà kia và cạnh ngôi biệt thự của ông xuất nhập cảng không c̣n ngôi biệt thự nào khác cả mà có thể bảo rằng chàng lầm lẫn. Hơn thế nữa, cái cửa sổ luôn luôn đóng, chàng đă nh́n thấy bên trong. Nó được chấn song sắt, và được đóng thêm bằng một cửa kiếng làm bằng pha lê gọt bông hoa màu lục.

Ảo ảnh vừa tan biến và giấc mơ chín tháng của chàng chỉ là một giấc mơ.

Lâm đứng tựa lan can gỗ nhắm mắt lại để sống giật lùi trong thời gian, sống lại những xúc động buổi đầu của chàng, sống lại những giấc mơ, những sung sướng của chàng sau buổi đầu ấy.

Những thứ ấy đều thật cả, và quả chàng đă có hạnh phúc.

Chàng bùi ngùi nhớ lại một cô Phù Vân không c̣n nữa, nhưng sau mấy giờ đau tương tư chàng chợt thấy rằng không cần có cô Phù Vân chàng mới sung sướng được. Một ảo ảnh đă đủ lắm rồi.

Hơn thế, càng không nên có cô Phù Vân nào cả, v́ nếu có, th́ khi nàng lên xe hoa, chàng sẽ ra sao, hoặc nếu may mắm khó mong, chàng được nàng, rồi chán nàng th́ vẻ đẹp của mối t́nh bông lông sẽ c̣n ǵ ?

Không, không nên có cô Phù Vân, mà cũng chẳng nên có cái ǵ tuốt hết.

Măi đến giờ phút nầy, chàng mới hiểu được một đoạn văn của một người bạn của chàng ”Đi câu, đối với tôi, không phải là để được cá. Đi câu là những giờ ŕnh một tăm cá, những phút hồi hộp, nh́n cái phao ch́m lần…ch́m lần, nghe đầu cần câu nằng nặng”.

Hỡi những anh con trai thất vọng ơi, cô Phù Vân không có, là may mắm cho các anh đó. Cô Phù Vân không có th́ giấc mơ niên thiếu, giấc mơ thanh niên của các anh mới có được và mới thọ được cho tới khi các anh đầu bạc răng long. Mà h́nh như là các anh cần giấc mơ ấy hơn là cần một cô Phù Vân bằng xương bằng thịt.

Lâm giấu luôn sự thật với bạn hữu của chàng, không phải là v́ chàng ghen với lũ nó như mấy tháng trước nữa mà v́ thương lũ nó. Nếu lũ nó không t́m thấy được cái triết lư về sự cần thiết của ảo ảnh, chúng nó sẽ đau đến đâu và sẽ chán đời đến đâu ?

Cứ để cho lũ nó mơ cô Phù Vân không bao giờ có cho đẹp cuộc đời của lũ nó. Riêng chàng, chàng sẽ đi t́m một ảo ảnh khác, để mà mơ…

 

                                                                            Tuần báo Nghệ Thuật, 1965

                                                    với sửa sai của chính tác giả trên báo Nghệ Thuật (1986?)