Mấy vụ quật mồ bí mật

B́nh-nguyên Lộc

Mặc dầu mang một cái tên hào nháng, làng Phú thạnh không phú và không thạnh chút nào hết.

Không ai c̣n nhớ làng nầy lập ra đă mấy trăm năm rồi, những người thông minh, hoặc có óc khoa học có thể suy luận rằng ngày xưa có lẽ nó là một cái ấp của làng kế cận là một làng trù mật, rồi một họ nào đó trong làng ấy, v́ bất măn với chánh quyền thôn ổ địa phương, chạy chọt để xin tách ra, thà làm đầu gà, hơn là làm đuôi trâu. Có lẽ họ dẫn theo một số gia đ́nh nghèo khổ của làng chánh để khẩn hoang nơi đồng khô cỏ cháy nầy. Đất làng là đất g̣, mà lại là g̣ trọc, không cây cối để giữ phân lại, bao nhiêu lớp đất tốt trên mặt đều trôi xuống làng ph́ nhiêu dưới kia. Dân làng vẫn làm ruộng, nhưng năm nào mưa hơi ít một chút là đói, c̣n mất mùa là sự kiện thường xuyên xảy ra ở đây từ thuở cố lỉ cổ lai nào ấy.

Làng chỉ có ba nhà ngói mà cả ba đều không phải của dân: công sở, đ́nh và chùa.

Tất cả những nếp nhà khác toàn là nhà tranh nát, lắm nhà không thèm làm vách làm phên, làm cửa nẻo ǵ cả bởi họ không có cái ǵ để mà mất trộm hoặc mất cắp. Dân làng vẫn làm ruộng, như đă nói trên, nhưng họ chỉ không chết đói nhờ phụ thu do lâm sản của khu rừng gần đó: họ bứt mây và bán lậu thuế ra những vựa của những làng trù mật nói trên.

Vị lănh tụ địa phương của ngày xa xưa đă xui dại họ mở rộng bờ cơi, chắc đă tuyệt tự rồi, hay c̣n con cháu mà con cháu hắn cũng mạt rệp như bao nhiêu dân làng v́ hoàn cảnh bất thuận lợi. Thế nghĩa là không c̣n ai để cầm chân bằng áp lực nào cả. Vậy mà cái làng nghèo khổ nầy vẫn cứ tồn tại, và dân làng cứ nhẫn nại chịu đựng nghèo khổ, đói rách, từ thế hệ nầy qua thế hệ khác, mặc dầu thấy mức sống của làng lân cận, họ không thể không ư thức về cảnh khổ của họ.

Hôm ấy, một chị đàn bà vào rừng bẻ măng hồi tang tảng sáng, hớt hơ hớt hăi chạy về xóm đầu trong của làng để báo một tin dữ: lúc chị ta đi qua g̣ Cát, cái nghĩa địa của làng, th́ thấy một nấm mồ đă bị quật đâu hồi nào không rơ, chị ta sợ quá không dám lại gần, để ḍm xuống dưới ấy xem sự thể ra sao.

Những kẻ hiếu kỳ của cái xóm trong ấy, ùn ùn kéo nhau vào g̣ Cát để xem chuyện lạ.

Làng nầy không hề thấy chuyện lạ bao giờ. Dân làng nghèo khổ quá, không có tiền đâu để rượu chè rồi căi lẫy, sanh đâm chém nhau. Họ bận chạy gạo suốt ngày nên cũng không ai có th́ giờ yêu đương lăng nhăng cho những cuộc đánh ghen có thể xảy ra. Cho đến đỗi dịch thiên thời thổ tả họ cũng không bao giờ mắc phải, v́ họ chỉ ăn cơm với mắm kho là hai thứ được nấu chín, vi trùng chết hết ráo, và họ uống ṛng nước giếng làng, các giếng nầy sâu quá, nước giếng không làm sao mà nhiễm độc được cả.

Thật ra băi tha ma kia không hẳn là một cái g̣ toàn cát. Đó là một cuộc đất với cát pha lẫn nhau, không trồng trọt ǵ được, mà chôn xác th́ tốt v́ người ḿnh tin rằng đất xốp ít tác hại tới gỗ ḥm và hài cốt.

Đất đen pha với cát trắng mang màu xám tro, được đào từng đống cao xung quanh lỗ huyệt. Không có gỗ ḥm quanh đó, mà cả dưới đáy huyệt cũng trống trơn. Làng khổ, dân nghèo, họ chôn ông, chôn cha toàn bằng ḥm chơn ngang, đóng bằng gỗ dầu là thứ gỗ tạp, th́ làm sao mà c̣n được sau hằng trăm năm?

Cứ theo trí nhớ của người cao niên nhứt làng, một ông lăo bảy mươi, th́ trước khi dân cư tới đây, nơi nầy là hoang địa, nghĩa là không có ngôi mả cũ nào cả. Đó là trí nhớ theo lời kể của tiền nhơn, chớ làng được lập ra mấy trăm năm rồi. Cũng cứ theo trí nhớ ấy, th́ làng cũng không hề phát quan.

Chín ngôi mộ đá ong và đá xanh là những ngôi mộ đáng kể nhứt trong làng, đều là mộ của cái họ lănh tụ đă lập ra làng nầy, họ giàu có duy nhứt ở đây c̣n th́ mộ đất cả. Mà chín ngôi mộ ấy đều c̣n nguyên vẹn. Cái giả thuyết kẻ gian manh quật mồ quan xưa, quật mồ nhà giàu cũ để cướp vàng, không đứng vững được. Đất ở đây khô cằn cho đến đỗi không có ǵ để dân làng tranh giành nhau mà sanh thù hận. Họ đă thương mến nhau từ nhiều đời v́ không hề có dịp xung đột quyền lợi với nhau. Như vậy giả thuyết báo thù cũng không đứng vững nốt.

Hài cốt không thấy đâu. Nhưng nếu xương tàn cốt rụi thành tro và kẻ trả thù muốn cho đă nư giận, ắt đă hốt tro ấy rải cùng mặt đất, mà tro với cốt dễ phân biệt với đất, nếu có là thấy ngay, nhưng vẫn không ai t́m được dấu vết nhúm tro, mảnh xương nào.

 

Nhà chức trách trong làng đến trưa mới hay sự việc. Họ phái hương quản đến xem xét để làm phúc bẩm lên quan trên cho lấy lệ, chớ không ai thưa kiện ǵ ai, bởi đó là một nấm mồ dường như vô chủ. Có kẻ nhớ rằng mỗi năm, vào ngày hăm ba tháng chạp, theo tục lệ đia phương, ngôi mả nầy vẫn được dẫy cỏ, thắp nhang, nhưng không hề thấy tận mắt ai săn sóc nó, họ đoán đó là hành động từ thiện của một người nhơn đức trong làng, có mộ ông bà ở gần đâu đó, sẵn tay, săn sóc luôn nấm mồ vô chủ láng giềng của mồ ông cha họ.

Người b́nh dân ưa bàn tán lâu ngày về những biến cố loại đó. Thế mà làng Phú thạnh vẫn quên vụ nầy sau ba ngày, v́ cái nghèo sát đất đă hủy diệt thói tửu hậu trà dư. Nhưng năm hôm sau, một vụ y hệt như vậy lại xảy ra nữa, và cũng do một chị bẻ măng chạy về báo tin. Dân làng Phú thạnh bắt đầu sợ, họ không rơ họ sợ cái ǵ, có lẽ sợ chính cái không biết, sợ một hành động nào của kẻ khuất mặt, ma quỉ hoặc thần thánh ǵ, để báo trước một tai họa cho cả làng. Nhưng rồi họ cũng quên được, lâu hơn bận trước thật đó, nghĩa là sau đến năm ngày. Phúc bẩm của hội tề làng Phú thạnh bị thầy cai tổng dẹp vào một xó, chớ cũng không buồn phúc bẩm lại với ông chủ quận nữa.

Lần thứ ba, vụ đào mồ khác nổ bùng như một trái bom. Cho đến đỗi thằng Ḥn, một tên cứng đầu và gan ĺ nhứt làng, không biết sợ ma quỉ, thần thánh ǵ cả, cũng phải nổi da gà.

Lần nầy câu chuyện do một chị hái củi phát giác. Gỗ ḥm đă mục nát, nhưng c̣n vết tích của cái nấp v́ nấp ḥm ta làm bằng nửa thân cây nguyên, tương đối bền hơn các tấm ván khác ghép thành chiếc ḥm ấy. Nếu nấp ḥm c̣n th́ hài cốt cũng phải c̣n, ít lắm là xương sọ, xương cốt bàn, các ông già, bà cả bảo thế, nhưng vẫn không ai t́m được lấy một mảnh xương vụn nào. Cũng cứ là mồ vô chủ, họ tin là thế, v́ không ai thưa kiện ǵ ai. Lần nầy làng không thèm phúc bẩm lên thầy cai tổng nữa.

Dân làng đă sợ mất mật. Họ bận chạy gạo nên không ngồi lê đôi mách để bàn tán với nhau, nhưng không ai quên được. Trong gia đ́nh, họ có dịp nói với nhau, nhưng ai cũng câm miệng cả v́ không dám nói. Người ta có thể rỉ tai nhau để rủa một chánh thể, chớ không ai bạo gan đá động đến quỉ thần là cái quyền có tai mắt mọi nơi, cả trong bóng tối, cả trong buồng kín, hàng vạn thám tử của một chế độ độc tài cũng không b́ kịp.

Chớ vụ nầy lại không do kẻ khuất mặt gây ra à? Không có người sống nào trên đời nầy lại có lư do để hành động vô mục đích như vậy cả. Dân làng họ nín nhưng không quên. Và vụ quật mả thứ tư lại xảy ra mười ngày sau đó. Vụ nầy giúp họ hết sợ, nhưng lại khiến họ kinh ngạc vô cùng. Đây là hai nấm mồ bị quật một lượt, mà có chủ, họ biết rơ điều nầy. Nhưng “chủ mồ” tức là con cháu người chết lờ đi, đă không thưa kiện ai, cho đến đi vào g̣ Cát để xem sự t́nh ra sao, họ cũng không buồn đi, làm như họ phủ nhận dây liên hệ họ hàng với người dưới mộ. Hay là chính con cháu của kẻ dưới mộ cũng quá sợ nên làm lơ? Hai ngôi mộ nầy cũng không cũ quá hai mươi năm và cho đến những cặp vợ chồng mới có một hai con cũng c̣n nhớ mang máng gương mặt của ông cụ, bà cụ chôn dưới đó mà thuở c̣n bé họ rất mến v́ cặp vợ chồng già ấy vui tính lắm. Nếu c̣n sống th́ hai cụ bây giờ đă chín mươi rồi và đứa cháu đích tôn của hai cụ năm nay đă gần tứ tuần.

Đó là người dân nghèo nhứt của cái làng nghèo nhứt nước nầy. Hắn là con một, và cha hắn cũng là con một của hai cụ vừa bị quật mồ. Thế nhưng hắn lại đông con không thể tưởng tượng; những tám đứa, đứa lớn mới mười ba thôi. Gia đ́nh nhà ấy, buổi sáng nhịn đói, buổi trưa ăn cháo môn, chiều lại mới dám ăn cơm nấu lộn với khoai, nêm muối.

Người cha làm thợ mộc, nhưng trong làng không ai cất nhà, đóng bàn đóng kệ ǵ hết ráo, nên anh ta chỉ c̣n dùng được có cái cưa để cưa sọ dừa làm gáo múc nước bán hai xu một cái [1].  Mà sọ dừa cũng không kiếm được, v́ đất làng là đất g̣, không thể trồng dừa, dân làng cũng không có tiền để mua dừa làng khác về ăn. Chị vợ theo cái nghề không vốn, không cần kiến thức chuyên môn, là hốt phân ḅ trâu ngoài đồng, hoặc trên con thôn lộ chạy ngang làng, mang về chứa trong hầm, tới mùa lúa mà bán, nhưng cũng không được bao nhiêu, v́ làng không có hơn hai con trâu, bốn con ḅ. Hai vợ chồng anh này không có làm ǵ ác cả, kể cả mấy đời ông cha đều nhơn đúc. Như thế nếu quỉ thần mà muốn gieo họa cho anh ta th́ đó là một sự bất công to lớn mà vô ích, v́ anh ta không thể gặp họa nào nặng hơn cái nghèo của anh ta. Nói xin lỗi chớ nếu con anh ta mà chúng có cao hứng bỏ nhà đi đâu biệt tích biệt tăm vài đứa th́ là phước lớn cho anh ta vậy, chớ không phải họa đâu. Cái thằng nghèo sát đất th́ không c̣n trừng phạt nào áp dụng hữu hiệu đối với nó cả, v́ cỡ phải lăn ra mà chết, nó cũng không ngán kia mà !

Làng Phú thạnh nghèo nhưng yên ổn được nhờ chính sự nghèo nàn quá mức của làng. Nhưng từ đây, làng đă hết yên ổn nữa v́ ḷng dân xôn xao trước những sự việc kỳ bí mà họ tin là điềm bất tường hay lời hâm dọa gieo tai nạn của kẻ khuất mặt, trên số phận của người dân. Hai ngôi mộ nầy bị quật có hai hôm là một ngôi mộ khác bị quật nữa. Đó là mả của mẹ anh thợ mộc. Cha anh ta ngày xưa đi rừng rồi mất tích luôn, bị cọp tha hay sa xuống hố không rơ. Anh ta chôn mẹ cách đây chín năm và nấm mồ nầy th́ cho đến lũ con nít cũng biết là mả của ai v́ gần cái mả ấy mọc lên một cây đào lộn hột mà chúng tranh nhau hái trái, qua mùa đào, chơi giỡn nơi đó và có dịp để nói tới mả của bà nội thằng Kẹo hoài.

Như bao nhiêu lần khác, không ai lượm được mảnh xương nào, và anh thợ làm gáo cũng không héo lánh đến g̣ Cát khi cái tin này dội xuống tới làng. Có người tức ḿnh quá cho anh ta là thằng con bất hiếu, đi t́m anh ta để mắng anh ba tiếng th́ thấy nhà anh đă trống trơn.

Có người bỗng sực nhớ ra rằng hồi khuya, lúc gà gáy chập đầu, họ gặp cả nhà anh gồng gánh đi đâu đó không rơ, và họ nhớ h́nh như là nhà anh ấy lớn bé ǵ cũng gánh toàn một món là những cái khạp như khạp đường hạ vậy, nghĩa là có nắp bằng đất nung hẳn ḥi nhưng họ gánh đi coi nhẹ hều chớ không nặng như khạp đường.

Lần này th́ có kẻ dính líu trực tiếp với vụ quật mồ nên làng phải chạy tờ lên thầy cai tổng và thầy cai tổng lại phúc bẩm lên ông chủ quận.

Đọc xong tờ phúc bẩm của cai tổng, thầy kư Hội vừa toan để nó vào xấp công văn tŕnh cho ông chủ quận khán th́ bỗng sực nhớ lại điều ǵ. Thầy mở hộc tủ ra, bươi giấy t́m một lá đơn, so tên của người đứng đơn và tên của anh thợ mộc bỏ làng sau khi đào mồ mả ông cha, rồi châu mày.

Đơn như vầy:

“Bầm lạy Quan Lớn đặng rơ.

Nguyên tôi tên là Nguyễn văn Mun, làm nghề thợ mộc, dân đinh của làng Phú thạnh, tổng Ḥa phước, quận … Cúi xin Quan Lớn mở lượng hải hà cho phép tôi lấy cốt sáu nấm mộ của ông bà và mẹ tô, để tôi mang đi theo xứ khác làm ăn. Bầm lạy Quan Lớn thương xót, v́ tôi nghèo quá nên mới bỏ làng, mà tính từ lâu, không nỡ bỏ cũng v́ mồ ông, mả cha c̣n đó, đi làm sao cho đành. Nay tôi quyết định chỉ lấy cốt những ông bà gần gần đây thôi, c̣n lớp trước xa quá, xin để lại làng, và tổng số mà tôi xin lấy cốt là sáu cái, cả sáu đều chôn đă lâu rồi không c̣n độc nữa. Cúi xin Quan Lớn nhận lời, tôi đội ơn Quan Lớn ngàn năm.

 

Kính đơn

Kư tên

                                                                                      NGUYỄN VĂN MUN

Bên lề lá đơn, có viết mấy hàng chữ như sau bằng bút ch́, tuồng chữ chính là chữ của thầy kư Hội:

Nhớ bắt đương sự phải lo năm đồng mới chuyển đơn lên quan Quận

Thầy Hội vội nhét lá đơn ấy vào túi áo để phi tang rồi tiếp tục làm việc như không hề biết bí mật của anh thợ mộc tên Mun.

 

.

 

 



[1]  Giá hồi tiền chiến