B MỌI H

Bnh - nguyn Lộc

 

Từ vng Hố Nai, rời con đường thin l, mải miết đi về hướng Ty, du khch phải qua rừng rậm, tuy chưa phải l rừng gi, chớ cy cũng to v c th dữ . Rừng nầy c lẽ hiện nay đồng bo di cư đ ph để lm củi.

Qua khỏi rừng th một cnh đồng minh mng trải ra tới tận chơn trời, v nơi đ, cnh đồng được viền bằng một khu rừng chồi; sau rừng chồi l lng mạc rồi đến con sng ồng Nai.

Cnh đồng khng mng quạnh nầy gồm một phần ruộng rừng của dn lng, ngoi xa kia, v phần lớn l đồng đế v lau lch. (C một khu tn l ồng lch).

Ruộng rừng v đất kh qu, v v nai ph la, canh gc khng xuể nn thường bị bỏ hoang, thnh ra cả cnh đồng l một biển lau sậy bằng phẳng v buồn hiu.

Giữa cnh đồng, lạ lng thay, một tri ni nổi ln, giống một hn đảo nhỏ giữa biển cả v nhứt l giống một cậu b đi lạc, ngơ ngc nhn quanh.

Ni cậu b v đ l một quả ni t hon v chỉ cao độ bốn mươi thước thi. Cn ni đi lạc l v những hn ni rời, tch ra khỏi khối Trường Sơn đi lang thang về pha Nam, chỉ tới mạn bắc tỉnh Bin Ha l dừng chơn lại. Ci anh chng đi xa hơn hết l ni Chứa Chan đứng sừng sững đằng xa kia, xanh mờ trn nền trời lam lợt. Nhưng anh ta cũng kh dềnh dng để xứng đng lm một phần tử trong bầy Trường Sơn chớ c đu m ln xịt v đi xa qu như ch ni nhỏ nầy.

Tuy nhỏ m cũng c tn họ đng hong, mặc dầu khng được sch địa dư no ni đến cả. l ni B Mọi.

Mắt du khch đang khổ sở nhn cnh đồng kh cỏ chy th rất sung sướng được nghỉ ngơi trn ci xanh mt của hn ni B Mọi nầy, v cy cối mọc um sm trn đ.

Một con đường mn tương đối dễ ln, đưa tới cht ni v khi ra khỏi con đường tối om ấy, nơi cy cối giao nhnh khiến n giống một hang ni, th người ta ngạc nhin thấy trước mặt đứng ln một ngi cha cổ ru phong.

Ấy, người ng ta tin rằng ở rừng ni, cha chiền mới linh, nn mặc dầu tn đồ ở tận mi ngoi sng cch đ bảy tm cy số, cc sư cũng tm cch mang vi gạch đến đy để cất linh tự.

ỉnh ni bằng v si sọi khng phải v người ta đốn cy để cất cha m v những tảng đ xanh nổi ngổn ngang trn đ khng cho thảo mộc sống được.

Trước sn cha, su phiến đ lớn hơn hết họp lại thnh một bp sen đ trng kh giống hoa sen v kh đẹp, v trong lng bp sen ấy nh ln một trụ đ trn, to bằng bắp chơn. Hnh như ai đ đ đẽo đ, cặm vo đ để ếm ci g hoặc để giả lm nhị sen.

Sư trưởng l một người đn ng cn trẻ, đầu khng cạo trọc, ăn ni c vẻ c học v khng qu một cht no. Chng ti đi thăm cha ấy, thuộc lng Tn ịnh năm 1945, giữa ma nực. Sự n cần đn khch của sư trưởng đối với sự keo kiệt về nước uống của ng ta khiến chng ti ngạc nhin.

on biết nỗi kh chịu của chng ti, sư trưởng phn trần:

- Cc anh tnh, từ ngoi sng vo đy phải đi bảy cy số đường rừng, nn một đi nước ln được cha nầy l trở thnh qu như nước cam lồ của Phật.

oạn, chỉ vo nhị đ của bp sen, sư trưởng ni:

- Bp sen nầy ấp ủ một dng nước thần nhưng từ ba trăm năm nay n đ tắt chảy, thnh ra chng ti phải nhịn kht dữ lắm.

- Một dng nước, thưa nh sư? Tại sao trn ni cao lại c nước, cn ở dưới đồng bằng...

- Ấy, như vậy l sự thường. C lẽ mạch nước đang m thầm chảy dưới đất th tới đy đất nh ln thnh lnh, nn n bị đưa ln cao. Khi đất nh, đất bị nứt ra nơi trn đầu, ci mạch như một huyết quản bị bể nơi ấy, xoi lỗ mội m ra.

Chng ti ngạc nhin hết sức v sự giải thch của nh sư rừng nhắc chng ti nhớ lại những bi học về địa chất học ở nh trường.

Chng ti nhn kỹ nh sư để tm biết coi ng l người trong giới no bước vo lng Phật giữa rừng nầy.

Nh sư vẫn thản nhin, v như muốn đnh trống lảng, chỉ vo bp sen m thm:

- Cc anh thấy su ci mng xối đy khng? Quả thật thế, từ sau khe đ giữa su phiến đ hợp thnh bp sen, su đường nước giống như su sợi dy thng xuống chơn ni. Dấu nước chảy khuyết đất ngy xưa vẫn cn rng rng v những hn đ cuội giữa cc mương bị lột trần đất như nằm lăn lc đ m chờ những giọt nước mt khng bao giờ chảy qua nữa.

Su đường mương lố dạng một qung rồi mất ht trong cy cối xanh um, trừ ci mương m người ta dng lm đường mn ln ni. Chnh do con đường nước cũ m chng ti leo đến đy m khng ngờ.

- l su con suối từ ci mội nầy chảy xuống để tưới ln cho mt đất bằng dưới kia.

- Nhưng ai cắc cớ bịt mội bằng cục đ nầy?

Sư trưởng lm thinh, ko chng ti ra pha sau cha, chỉ vo một ci miếu đổ:

- y l đền thờ B Mọi. Chnh b ấy đ lm tắt suối đ.

Khi di cư vo Nam, cch đy trn ba trăm năm, đồng bo ta khng phải gặp ton người Thủy Chơn Lạp như phần đng đ tưởng.

Ở miền ng Nam Việt, ta chạm phải người Mọi m by giờ người ta ku l người Sơn Cước, mặc dầu danh từ Mọi khng c g xấu hết v danh từ Sơn Cước chỉ l danh từ tổng qut khng phn biệt đng bộ lạc no trong đm Sơn Cước cả.

Ta ph rừng, v dn Mọi tm đủ cch cản trở. Họ khng tiếc đất với ta, v đất cn minh mng, họ cũng khng xấu bụng với ta v họ l những người c căn bản tốt.

Nhưng họ quyết giữ rừng, v rừng với họ như nước với c. Họ sống nhờ rừng v rừng l ci kho trữ cc sinh vật nui họ. Họ thương rừng v rừng l khung cảnh quen thuộc của họ.

m người khai ph khu rừng quanh hn ni nhỏ ấy bị ph phch đủ thứ: no l ma mng bị nhổ quăng đi, đi đường rừng bị phục kch bằng tn thuốc v.v...

Người ta rnh m d dẫm mi mới biết được kẻ ph hoại l một mụ Mọi gi tc tai bồm xồm, trng rất gh sợ.

Biết thế nhưng họ khng lm g được mụ ta v động một ci l mụ biến mất vo rừng su.

Người Việt ta chỉ cn một nước l lấn lần vo rừng bằng cch đốn cy, mong rằng đồng bằng sẽ đuổi mụ ta đi nơi khc hoặc rồi mụ ta sẽ chết trước khi họ ph hết rừng.

Rừng gi bị gặm ngy một, chậm m chắc chắn, mi cho đến ngy kia th vng vy đ siết chặt quanh hn ni như ở nh qu người ta cạo trọc đầu con trẻ, chừa lại chiếc bnh bo.

Bấy giờ cng tc ph hoại của B Mọi tăng ln gấp bội v mang một vẻ bối rối, tuyệt vọng. Người Việt ta chỉ cười hề hề v họ biết sức một c nhơn khng ti no ph hủy cng việc của hng ngn người được.

Nhưng một sng kia họ ngạc nhin hết sức m thấy su con suối chảy qua đất mới khai khẩn hnh như l cạn bớt đi.

Một người ni khng ai tin, nhưng rồi nhiều người quan st xc nhận điều đ nn cả đon người di cư đều xm nhau m rnh mực nước.

Nước suối cạn lần thật, y như l đất kh ht lần n v mi cho đến chiều hm ấy th su dng nước nhỏ cạn queo.

Sng cạn, ni mn, đ l những hiện tượng họ nghe ni trong sch vở nhưng chưa hề thấy bao giờ. Những người trẻ tuổi v đn b hốt hoảng ln, xem đ l một thin tai v tin rằng trời hại họ, hoặc thần đất, thần rừng phạt tội xc phạm của họ nn mới cướp mất nguồn sống của họ đi. Những người tuổi tc sng suốt hơn một cht nn thấy ngay rằng B Mọi đ nhng tay vo vụ đ.

- Phải rồi, cc người trẻ tuổi nghe c l nn đồng reo ln. Chnh đy l ci ngn cuối cng của mụ ta đề ph bọn mnh.

Rồi họ rng rng rủ nhau ln ni để bắt B Mọi, chớ khng đa cợt cng việc ph hoại v hiệu quả của b ta như trước nữa.

Nhưng những ng lo ngăn họ lại:

- Cc anh dại dột qu. Nếu mụ ta ngăn suối chảy được l mụ ta c php thuật chi đ, nn mới yểm nước một cch hiệu nghiệm như vậy. Liệu cc anh c đủ ti bắt một người c php thuật chăng? M đừng ni chi l php thuật, nội trước ci ti trốn chui trốn nhủi trong rừng của mụ ta, cc anh cũng đ b tay từ trước đến giờ rồi.

By giờ chỉ cn một cch l đốt hn ni nầy, mụ ta c ti thnh ra cũng khng được. Với lại l ba, mụ ta giấu ở đu mnh cũng chẳng biết. Ngọn lửa sẽ đốt rụi tất cả, kể cả l ba b mật kia nữa.

Cả đon đồng hoan h cc ng lo, rồi họ vc rựa m đốn rạp khu rừng mỏng cn st lại, viền quanh tri ni. Xong đu đấy, họ nổi lửa ln m đốt đống cy ấy.

Giữa ma nắng, cy dầu chy quanh lm mồi cho cả một đm rừng ng rạp, lửa chy rần rần. Th rừng nhỏ như chồn, thỏ, mang, mển, thot thn chạy vọt ra ngoi đồng trống, nhưng B Mọi th mi khng thấy bng hnh.

B ta biến đi chăng? Cả đon người Việt di cư nơi vng đ đ vy chặt quanh ni m đn mụ ta, vy chặt đến con thỏ cũng ra khng lọt, thế m khng thấy tăm dạng người đn b dị tướng: hai tai đeo hai ống tre v cổ đeo răng cọp kia.

ến chiều tối th lửa đ chy đến chơn ni. Ngọn lửa bắt đầu leo dốc, ở xa trng thấy n b lần ln với những lưỡi lửa vi liếm đầu l, rồi như nu vo ngọn cy m rướn mnh ln.

Bng đm lần xuống l cả một gc trời đỏ rực ln. Bng dng của đon người Việt di cư nổi ln nền lửa rừng đm, trng cổ qui như người tiền sử ăn lễ lửa vui vầy.

Lửa leo ni được vi giờ th người ta nghe tiếng h di gh rợn trn đỉnh ni nổi ln.

Tiếng h như ku gọi một cch tuyệt vọng đồng bo sơn d của mụ đến giải thot mụ ta. Nhưng mụ c lẽ l người độc nhất của ci sc nầy m dn cư tiu rụi hết từ lu v bệnh hoạn, nn tiếng ku của mụ mất ht trong khng kh, khng c lấy một tiếng vang no vẳng lại.

Tiếng h vang rền từng hồi, hấp hối, rồi lại nấc ln v rốt cuộc chết lần, tắt hẳn, trong ngọn lửa cao ngất trời đ b ln tới đỉnh.

Hơi h cuối cng th thảm qu khiến đon người Việt se thắt lng lại, quặn đau một niềm bất nhẫn. Những ng cụ gi c học Nam sử đều rưng rưng lệ nhớ lại những tiếng ku thương khc của người Hời vong quốc m thầm khc điu tn của giống ni.

- Tranh sống! Trời ơi! Tranh sống c liệt thay! Một ng lo lầm bầm như vậy rồi nước mắt chan ha.

Hai ngy sau, khi than đ tắt hết, người ta m ln ni. Su dng suối vẫn tắt nghẹt khiến cho họ nghi l l ba bị đ dưới một tảng đ. Họ tm quanh th thấy giữa bp sen, cấm ngập ngay mội nước, một ci nt bằng cy gồ.

Cy gồ l một thứ cy hễ thấm nước l nở ra, người Việt ta ngy xưa chưa biết chất cốt mn, dng để bắn đ ni. Họ khot trong đ ni một hng lỗ su rồi trồng những nt ấy xuống đ. Họ tưới nước vi ngy l gồ nở mạnh v đẩy tt hai một tảng đ lớn. (Cch đy vi mươi năm, dn lm đ ở Bửu Long, Bin Ha, cũng cn dng phương php ấy).

Nt gồ nở lớn qu, họ cạy mi để giải thot mội nước m khng được.

Nước mội lại chứa nhiều chất đ vi nn ngy lại ngy rỉ ra, tiết chất đ vi, chất nầy kh cứng lại v ha thạch ci nt kia, nn cng khng lay chuyển n được.

Dn ph rừng đnh phải cam chịu ruộng kh v để tưởng nhớ một người đn b oanh liệt, đ bảo vệ qu hương đến hơi thở cuối cng, họ cất miếu thờ B Mọi trn ni v đặt tn ni l ni B Mọi.

- Cn ngi cha nầy, sư trưởng tiếp, th chỉ mới dựng ln độ su mươi năm nay thi.

 

(Cuống rn chưa la)

 

Binhnguyenloc.com